Kazachstan

Ruimte in elke betekenis

Kazachstan is het grootste land ter wereld zonder zeekust, en dat zie je aan de horizon: de steppe loopt er door tot ze in de lucht overgaat. Vanuit diezelfde vlakte vertrok Joeri Gagarin in 1961 als eerste mens de ruimte in, vanop de lanceerbasis van Bajkonoer.

Wat het meest bijblijft, zijn de mensen. Zheti ata betekent “zeven voorvaders”: elke Kazach hoorde de namen van minstens zeven rechtstreekse voorouders te kennen, en huwelijken binnen die zeven generaties waren verboden. Vroeger kon elke volwassene een kind vragen zijn voorvaders op te sommen, en dat moest het zonder aarzelen kunnen. Veel Kazachen houden die traditie vandaag nog in ere.

Hoogtepunten

Een wilde appel

In de bergen rond Almaty groeit Malus sieversii, de wilde appel waarvan de meeste appels in onze fruitschaal afstammen. De Russische botanicus Nikolaj Vavilov legde in 1929 als eerste het verband, later bevestigde genetisch onderzoek het. Almaty betekent zoiets als “rijk aan appels”. Wie in mei komt, ziet de wilde boomgaarden in bloei.

Es uit de ijstijd

De Charynkloof slingert zich over 154 kilometer door het zuidoosten, met als bekendste deel de Vallei van de Kastelen, waar wind en water torens en muren uit rode rotslagen sleten. In de riviervallei groeit een relictbos van Sogdische es, een boomsoort die de ijstijd overleefde. Elders in Centraal-Azië verdween ze grotendeels.

Dertig zonnehoofden

In de kloof van Tamgaly, zo’n 170 kilometer rijden van Almaty, zijn ongeveer vijfduizend rotstekeningen bewaard, de oudste uit de bronstijd. Opvallend zijn de figuren met een stralend hoofd, zonnegoden of priesters. Er zijn er een dertigtal teruggevonden. Sinds 2004 staat Tamgaly op de UNESCO-werelderfgoedlijst, als eerste rotskunstsite van Centraal-Azië.

Een karavaan te veel

Otrar was een bloeiende oasestad aan de Zijderoute, tot de gouverneur er in 1218 een handelskaravaan van Dzjengis Khan liet ombrengen, zo’n 450 man. Het antwoord was de Mongoolse invasie van Centraal-Azië, en Otrar viel in 1219 als een van de eerste steden. Bijna twee eeuwen later stierf Timoer hier, in 1405, op weg naar China.

Ketel van twee ton

In Turkistan liet Timoer vanaf 1389 een mausoleum bouwen voor de soefidichter Khoja Ahmed Yasawi. Het bleef onvoltooid na Timoers dood in 1405 en werd in 2003 het eerste werelderfgoed van Kazachstan. Zijn bouwmeesters experimenteerden hier met technieken die ze later in Samarkand toepasten. In de grote zaal staat een bronzen ketel uit 1399 van twee ton.

Zes keer herdoopt

Astana, sinds 1997 de hoofdstad van Kazachstan, draagt letterlijk de naam hoofdstad. De stad heette eerder Akmolinsk, Tselinograd en Akmola, werd in 1998 Astana, tussen 2019 en 2022 Nur-Sultan, en daarna opnieuw Astana. Volgens Guinness is dat een record voor een hoofdstad in de moderne tijd. Astana is na Ulaanbaatar de koudste hoofdstad ter wereld.

De pijl reikt niet

Rond Burabay, in het noorden, weerspiegelen dennenbossen en granieten rotsen zich in heldere meren. Boven het water rijst de rots Okzhetpes, “de pijl reikt niet”. Volgens de legende beloofde een gevangen prinses te trouwen met wie een pijl tot op de top kon schieten. Niemand slaagde, en uit het meer steekt nu Zhumbaktas, de raadselsteen.

Kroon van de joert

De joert, een houten raamwerk met vilt, was eeuwenlang het huis van de Kazachse nomaden. Bovenaan zit de shanyrak, de houten kruin waardoor rook naar buiten en licht naar binnen valt. Die kroon ging traditioneel over op de jongste zoon en staat vandaag in het staatswapen. Sinds 2014 is het bouwen van joerten immaterieel UNESCO-erfgoed.

Vijf vingers

Beshbarmak, letterlijk “vijf vingers”, is het feestgerecht van de steppe: gekookt schapen- of paardenvlees op brede vellen deeg, met een bouillon ernaast. De naam verwijst naar de tijd dat men het met de hand at. Aan feestelijke tafels krijgt de eregast traditioneel de schapenkop en verdeelt hij de stukken onder de aanwezigen. Elk stuk heeft zijn betekenis.

Het verzonken bos van Kaindy

De naam Kaindy betekent letterlijk “vallende rotsen” in het Kazachs, een verwijzing naar de aardbeving van 1911 die het meer deed ontstaan. Wat overbleef, is een woud van Tiensjan-sparren dat nog altijd rechtop staat onder het water, met de kale stammen als masten van gezonken schepen boven het oppervlak.

Praktische informatie
Landinformatie

Kazachstan is het grootste land van Centraal-Azië en het negende grootste land ter wereld. De hoofdstad is Astana; de grootste stad en het economische en culturele hart is Almaty, in het zuidoosten aan de voet van het Tian Shan-gebergte. Het land telt ruim 20 miljoen inwoners op 2.724.900 km², ongeveer 65 keer Nederland. Het landschap is enorm gevarieerd: uitgestrekte steppes, woestijnen, canyons zoals de Charyn-kloof, bergmeren zoals de Kolsai-meren en Kaindy, en hoge bergen in het zuidoosten. In het westen grenst het land aan de Kaspische Zee.

Beste reistijd

De beste reisperiode is juni tot en met september. Voor de berggebieden rond Almaty en de meren zijn juli en augustus het meest toegankelijk. De lente (mei-juni) en de vroege herfst (september) zijn aangenaam en meestal rustiger. Kazachstan heeft een uitgesproken landklimaat met grote verschillen: in de zomer kan het in de steppe en de zuidelijke steden zeer warm worden, tot ruim 40°C, terwijl het in de bergen overdag koeler is en ’s nachts fris. De winters zijn streng en koud.

Paspoort

Voor een reis naar Kazachstan hebt u een internationaal paspoort nodig, geldig tot minstens zes maanden na de datum van terugkeer.

Visum

Belgen en Nederlanders reizen zonder visum naar Kazachstan, voor maximaal 30 dagen per binnenkomst. Deze regeling geldt sinds 1 januari 2022. Bij meerdere binnenkomsten bedraagt de maximale visumvrije verblijfsduur in totaal 90 dagen binnen elke periode van 180 aaneengesloten dagen. De persoon die u uitnodigt of het hotel waar u verblijft, is verplicht uw aanwezigheid binnen drie werkdagen na aankomst te melden bij de migratiedienst; hotels doen dit doorgaans automatisch. Voor een langer verblijf, om te werken of te studeren, of voor andere reisdoeleinden is een visum vereist.

Vaccinaties

Er zijn geen verplichte vaccinaties voor een reis naar Kazachstan. Een vaccinatie tegen hepatitis A wordt aanbevolen voor alle reizigers, en het is belangrijk dat uw basisvaccinaties (DTP, polio, BMR) in orde zijn. Afhankelijk van uw persoonlijke situatie en reisroute kunnen ook vaccinaties tegen tekenencefalitis (vooral in het oosten en noorden bij natuur- en wandelactiviteiten), buiktyfus, rabiës of hepatitis B geadviseerd worden. Bij reizen naar grote hoogten is het bovendien belangrijk rekening te houden met hoogteziekte. Voor de meest actuele medische reisadviezen raadpleegt u best uw huisarts, de lokale GGD of wanda.be.

Verzekering

Een reis- en annuleringsverzekering is niet inbegrepen in de prijs van Persiana Reizen. Wij adviseren een verzekering die bagage, ziektekosten en eventuele annulatie dekt: onvoorziene omstandigheden kunnen ertoe leiden dat u uw reis moet annuleren of medische hulp nodig hebt. Het afsluiten van deze verzekering is uw eigen keuze; verschillende maatschappijen bieden passende formules aan. Bij deelname aan de reis gaat u ermee akkoord dat Persiana Reizen niet aansprakelijk kan worden gesteld voor persoonlijk letsel of geleden schade.

Tijdzone

Kazachstan hanteert sinds 1 maart 2024 in het hele land één tijdzone, UTC+5, en kent geen zomer- of wintertijd.
• Tijdens de Belgische zomertijd: 3 uur later
• Tijdens de Belgische wintertijd: 4 uur later

Taal

De officiële staatstaal is het Kazachs. Russisch wordt daarnaast zeer veel gesproken en heeft volgens de grondwet een officiële status als taal van interetnische communicatie. In Almaty, Astana en in de toeristische sector kunt u steeds vaker met Engels terecht; buiten de steden is Engels minder algemeen.

Valuta

In Kazachstan betaalt u met de Kazachse tenge (KZT). In Almaty, Astana en andere steden zijn geldautomaten en wisselkantoren ruim beschikbaar, en accepteren vrijwel alle hotels, restaurants en winkels een kaart. In kleinere plaatsen, op markten en in afgelegen gebieden is contant geld vaak wel nodig. Euro’s en Amerikaanse dollars kunnen bij officiële banken en wisselkantoren worden omgewisseld, in onbeschadigde biljetten; kies bij een geldopname altijd voor afrekening in tenge, niet in euro, dat is voordeliger.

Elektriciteit

De netspanning is 220V, 50 hertz, met stopcontacten van type C en F. Belgische en Nederlandse stekkers passen gewoon; een adapter is niet nodig.

Internet

Het mobiele bereik is goed in de steden en langs de hoofdwegen, met 4G en in de grote steden ook 5G; in de uitgestrekte steppe en afgelegen berggebieden kan het bereik wegvallen. In hotels, guesthouses en restaurants in Almaty, Astana en andere steden is meestal wifi beschikbaar. Een lokale simkaart of eSIM is eenvoudig te regelen in de grote steden; neem uw paspoort mee bij aankoop.

Eten & drinken

De Kazachse keuken is stevig en vleesrijk, met sterke wortels in de nomadische steppecultuur: lams-, rund- en paardenvlees, brood, deegwaren en zuivelproducten spelen een belangrijke rol. Het nationale gerecht is beshbarmak, gekookt vlees met brede noedels en uiensaus, traditioneel met de hand gegeten. Andere bekende gerechten zijn manti, laghman, plov en sjaslik, en thee neemt een belangrijke plaats in binnen de gastvrijheidscultuur.
Vegetariërs kunnen in de steden meestal goed terecht; tijdens verblijven in kleinere plaatsen en bij nomadenfamilies is de keuze beperkter. Geef ons uw dieetwensen vooraf door, dan houden we hier tijdens de reis rekening mee. Drink tijdens de reis bij voorkeur flessenwater.

Fooien

Voor chauffeur en gids werken wij met een gezamenlijke fooienpot, die uw reisleider bij aanvang van de reis voorstelt. Als richtlijn hanteren wij:
• Gids: €2-4 p.p. per dag
• Chauffeur: €2-3 p.p. per dag
• Kruier/kamerpersoneel: €1 per koffer / per nacht

Checklist

Kleding

  • Kleed in laagjes: een basislaag, een warme tussenlaag (fleece) en een wind- en waterdichte buitenlaag. Ook in de zomer kan het in de bergen ’s ochtends en ’s avonds fris tot koud zijn
  • Regenjas of poncho
  • Zonnehoed of pet, de zon in de steppe is intens
    Schoeisel
  • Stevige, ingelopen wandelschoenen met enkelsteun voor bergwandelingen (rond Almaty, de Kolsai-meren)
  • Voor stadsbezoek volstaan gewone stevige wandelschoenen of sneakers
    Verzorging & gezondheid
  • Toiletgerief, zonnecrème, lippenbalsem, zonnebril, zonnehoed
    • Persoonlijke medicatie voor de volledige reisduur, in originele verpakking
  • Paracetamol, ibuprofen, middel tegen diarree, ORS tegen uitdroging
  • Insectenmiddel, ontsmettende zalf, wondpleisters, antibacteriële handgel
  • Contactlensvloeistof indien van toepassing
    Documenten
  • Paspoort + kopie, apart bewaard
  • Bewijs van uw reis- en annuleringsverzekering