Turkmenistan

Turkmenistan, Op de horens van een stier

Turkmenistan is bijna zo groot als Frankrijk, en het grootste deel ervan is woestijn: de Karakum, waar dorpen ver uit elkaar liggen en het leven draait rond de kuddes. In het westen tonen de wanden van de Yangykala-canyon roze, rode, gele en witte banden, sporen van een zee die hier ooit golfde.

Langs de oases trokken eeuwenlang nomaden en karavanen. Merv kon zich in zijn bloeitijd meten met Bagdad, Damascus en Caïro, tot de Mongolen de stad in de 13e eeuw verwoestten.

Oude verhalen leven hier verder. Volgens een Turkmeense legende rust de aarde op de horens van een stier, en beeft ze wanneer hij zijn kop schudt. In 1948 schudde hij hard: een aardbeving legde Ashgabat bijna volledig in puin. De hoofdstad die je vandaag ziet, rees daarna op in wit marmer, in een land dat nog altijd weinig reizigers ontvangt en daardoor zijn eigenheid bewaard heeft.

Hoogtepunten

Stad van de liefde

Asjchabad betekent in het Perzisch stad van de liefde, al denken sommige historici aan Asjk-abad, de stad van Arsakes, stichter van het Parthische rijk. Na de aardbeving van 1948 werd ze bijna volledig heropgebouwd. Vandaag is ze wit: in 2013 erkende Guinness haar als de stad met de grootste dichtheid aan gebouwen in wit marmer, 543 in totaal.

Gerst op de puinhopen

Koenja-Oergentsj was de hoofdstad van Chorezm en volgens Ibn Battuta de grootste en mooiste stad van de Turken. Toen de stad in 1388 opnieuw in opstand kwam, liet Timoer haar met de grond gelijkmaken en er gerst zaaien. Wat overbleef, waaronder een minaret van zestig meter, staat sinds 2005 op de UNESCO-lijst.

Een vuur dat dooft

Midden in de Karakum brandt sinds 1971 de gaskrater van Darvaza, volgens het gangbare verhaal aangestoken door Sovjetgeologen die na een boring ontsnappend gas wilden opbranden. Officieel heet hij de Glans van de Karakum. Sinds 2022 laat de regering het vuur gericht afbouwen, en de vlammen zijn al flink kleiner. Wie hem nog wil zien branden, wacht beter niet te lang.

Ziel van de koning

Merv droeg in de middeleeuwen de naam Marv al-Shahijan, vaak vertaald als ziel van de koning. Onder sultan Sanjar was het in de 12e eeuw de hoofdstad van het Seldsjoekenrijk. Zijn mausoleum overleefde de Mongoolse verwoesting van 1221. Een kroniekschrijver noemde het in de 14e eeuw het hoogste gebouw ter wereld.

Praktische informatie
Landinformatie

Turkmenistan ligt in Centraal-Azië en grenst aan Kazachstan, Oezbekistan, Afghanistan en Iran. In het westen ligt de Kaspische Zee. Ongeveer 80% van het grondgebied bestaat uit de Karakum-woestijn. De hoofdstad is Ashgabat. Het land telt ruim 7 miljoen inwoners volgens de officiële volkstelling van 2022. Turkmenistan bezit drie UNESCO-werelderfgoedsites: het oude Merv, de Parthische vestingen van Nisa en Kunya-Urgench.

Beste reistijd

April tot half juni en september tot begin november zijn ideaal: aangename temperaturen en heldere dagen. In de zomer (juli-augustus) loopt het kwik in de woestijn op tot boven de 40 °C, wat bezoeken aan Merv en Darvaza zwaar maakt. De winters zijn koud, met nachtvorst en soms sneeuw.

Paspoort

Reizigers met de Belgische nationaliteit moeten beschikken over een internationaal paspoort dat minstens zes maanden na het einde van de reis geldig blijft, met minimaal twee lege pagina’s voor het visum en de stempels.

Visum

Belgen hebben een visum nodig voor Turkmenistan. Tot voor kort verliep elke toeristische aanvraag via een uitnodigingsbrief (Letter of Invitation), die een erkende Turkmeense reisorganisatie aanvraagt bij de State Migration Service. Met die goedgekeurde brief ontvangt u het visum bij aankomst op de luchthaven van Ashgabat of aan de landgrens. De visumkosten en de migratietaks betaalt u ter plaatse, uitsluitend contant in Amerikaanse dollars, met onbeschadigde en recente biljetten. Reken op ongeveer 100 à 150 USD per persoon. De uitnodigingsbrief vragen we voor u aan via onze lokale partner.

Sinds 1 oktober 2026 bestaat er ook een elektronisch toeristenvisum (e-TU), waarvoor geen uitnodigingsbrief meer nodig is. Het systeem is nog volop in opstart en de volledige regels zijn nog niet gepubliceerd. Wij volgen dit nauw op en kiezen voor uw reis steeds de procedure die op dat moment het meest betrouwbaar is.

Elke buitenlandse bezoeker moet zich binnen drie werkdagen na aankomst laten registreren bij de State Migration Service. Dit wordt geregeld door onze lokale partner en de hotels. Een aantal grensregio’s, zoals de provincie Dashoguz, vereist een bijkomende toelating, die mee in de uitnodigingsbrief wordt opgenomen.

Turkmeense ambassade Brussel: Boulevard Général Jacques 15, 1050 Brussel. Tel: +32 2 648 18 74.

Vaccinaties

Er zijn geen verplichte vaccinaties voor Turkmenistan. Controleer of uw basisvaccinaties (DTP, polio, BMR) in orde zijn. Hepatitis A is aangewezen. Raadpleeg uw huisarts, een reiskliniek of het Instituut voor Tropische Geneeskunde voor persoonlijk advies.

De medische voorzieningen buiten Ashgabat zijn beperkt. Neem uw persoonlijke medicatie voor de volledige reisduur mee, in de originele verpakking en met een doktersattest. In de woestijn is de zon fel en de lucht zeer droog: drink voldoende water, bescherm u tegen de zon en plan inspanningen in de koelere ochtenduren.

Verzekering

Een reis- en annuleringsverzekering is niet inbegrepen in de prijs van Persiana Reizen. Een eigen verzekering die bagage, ziektekosten, repatriëring en eventuele annulatie dekt, is noodzakelijk. Bij deelname aan de reis gaat de reiziger ermee akkoord dat de organisator niet aansprakelijk kan worden gesteld voor persoonlijk letsel of geleden schade.

Tijdzone

Turkmenistan hanteert het hele jaar door UTC+5, zonder zomer- of wintertijd. Tijdsverschil met België: +3 uur tijdens de Belgische zomertijd, +4 uur tijdens de Belgische wintertijd.

Taal

De officiële taal is het Turkmeens, een Turkse taal die sinds de jaren negentig in het Latijnse alfabet geschreven wordt. Russisch wordt in de steden nog veel gesproken als tweede taal. In het noorden, rond Dashoguz, hoort u ook Oezbeeks. Engels is buiten de grote hotels weinig verspreid.

Valuta

De lokale munteenheid is de Turkmeense manat (TMT), onderverdeeld in 100 tenge. De officiële koers ligt vast op 3,50 manat voor 1 dollar. Neem al uw reisbudget contant mee in Amerikaanse dollars: recente, gave biljetten zonder scheurtjes, vlekken of opschriften. Euro’s zijn moeilijk te wisselen. Buitenlandse bankkaarten werken nauwelijks: geldautomaten aanvaarden ze zelden en betalen met een kaart kan enkel in enkele grote hotels, tegen de officiële koers. Wissel enkel wat u nodig heeft, want manat kunt u buiten Turkmenistan niet terugwisselen. Meegebrachte buitenlandse valuta moet u bij aankomst aangeven op de douaneverklaring.

Elektriciteit

Netspanning 220V, 50 Hz, stopcontacten van type C en F. Europese stekkers passen, een adapter is niet nodig.

Internet

Landcode: +993. Turkmenistan kent een van de strengste internetregimes ter wereld. Sociale media en berichtendiensten zoals WhatsApp, Facebook, Instagram en Telegram zijn geblokkeerd, en ook Gmail werkt vaak niet. Het gebruik van een VPN is in Turkmenistan bij wet verboden, gebruik er dus geen. Veel westerse simkaarten werken er niet. In de hotels in Ashgabat is wifi beschikbaar, maar traag en beperkt. Download vooraf offline kaarten en reisdocumenten, en laat thuis weten dat u tijdens dit deel van de reis moeilijk bereikbaar bent.

Eten & drinken

De Turkmeense keuken is eenvoudig, hartig en sterk geworteld in het nomadische leven, met veel lamsvlees, rund en kip. Bekende gerechten zijn plov (rijst met vlees en wortel), dograma (in stukjes gescheurd brood met vlees en bouillon), manty (gestoomde deegbuideltjes), shashlik en ishlekli, een vleestaart die traditioneel in het hete woestijnzand gebakken wordt. Het brood, chorek, komt vers uit de kleioven.

Groene thee (gök çay) wordt bij elke maaltijd geschonken. Op het platteland drinkt men chal, gefermenteerde kamelenmelk. Vegetarisch eten is mogelijk, maar het aanbod is beperkt. Drink uitsluitend flessenwater.

Fooien

Fooi is geen verplichting maar wel gebruikelijk. Gidsen en chauffeurs rekenen op ongeveer € 2,00-3,00 per reiziger per dag, in dollar of manat. In restaurants en hotels is een kleine fooi of afronding welkom.

Lokale regels

Fotograferen van overheidsgebouwen, het presidentieel paleis, ministeries, luchthavens, militaire installaties en politie is strikt verboden. Uw gids geeft ter plaatse aan waar u vrij kunt fotograferen. Draag uw paspoort altijd bij u. Kritische uitspraken over het land of het politieke systeem, ook op sociale media, worden ernstig genomen. In moskeeën en heiligdommen bedekt u schouders en knieën, vrouwen dragen er een sjaal.

Checklist

Kleding

  • Lichte, luchtige kleding die schouders en knieën bedekt
  • Sjaal of buff, tegen zon en opwaaiend zand en voor bezoeken aan heiligdommen
  • Warme trui of fleece voor de nacht in de woestijn bij Darvaza, ook in het tussenseizoen
  • Zonnehoed, pet en zonnebril

Schoeisel

  • Stevige, gesloten wandelschoenen voor de archeologische sites en het woestijnzand
  • Lichte schoenen of sandalen voor ’s avonds

Gezondheid & documenten

  • Persoonlijke medicatie voor de volledige reisduur, in originele verpakking, met doktersattest
  • Paracetamol, ibuprofen, middel tegen diarree, ORS tegen uitdroging
  • Zonnecrème met hoge factor, lippenbalsem
  • Kopie van paspoort en uitnodigingsbrief, apart bewaard van de originelen
  • Voldoende gave Amerikaanse dollars in kleine en grote coupures
  • Zaklamp of hoofdlamp voor de woestijnnacht