Oezbekistan

Twee grenzen van de zee

Oezbekistan is een van de twee landen ter wereld waar je minstens twee grenzen moet oversteken om de zee te bereiken. Het andere is Liechtenstein. Toch lag dit binnenland eeuwenlang in het midden van alles: langs de karavaanroutes kwamen handelaars, geleerden en ambachtslieden hier samen.

Die gelaagdheid voel je nog elke dag. In de bazaar hoor je Oezbeeks, Tadzjieks en Russisch door elkaar, het brood krijgt een stempel voor het in de kleioven verdwijnt, en wie even blijft staan bij een kraam, krijgt al snel een schijf meloen of een kom thee toegestoken. Het ritme is dat van de theehuizen onder de moerbeibomen, waar een gesprek nooit haast heeft.

Hoogtepunten

De korte minaret

Itchan Kala, de ommuurde binnenstad van Chiva, werd in 1990 het eerste werelderfgoed van Oezbekistan. Middenin staat een minaret die nooit af raakte. Mohammed Amin Khan begon er rond 1851 aan, volgens de overlevering om tot in Boechara te kunnen kijken, maar hij sneuvelde in 1855. Zo bleef Kalta Minor, de korte minaret, een brede turkooizen stomp.

Registan, het zandplein

Registan, letterlijk zandplaats, was ooit het marktplein van Samarkand. Drie madrasa’s omringen het nu: die van Oeloeg Beg uit de 15e eeuw, Sher-Dor en Tilla-Kari uit de 17e. Kijk goed naar de gevel van Sher-Dor. Daar jagen leeuwen met tijgerstrepen op hinden, onder een zon met een menselijk gezicht, een zeldzaamheid in islamitische kunst.

Abr betekent wolk

In Margilan wordt zijde nog op de oude manier geverfd: de draden worden in bundels afgebonden en gekleurd voor het weven begint. Het resultaat heet abr, Perzisch voor wolk, naar de vervloeiende randen van het patroon. Volgens de legende zag een kunstenaar het motief in wolken die in een beek weerspiegelden. Sinds 2017 erkent UNESCO het ambachtscentrum van Margilan.

Paleizen onder de stad

De metro van Tasjkent opende in 1977 als eerste van Centraal-Azië, en elk station kreeg een eigen thema. Bij Kosmonavtlar reis je door een blauw decor met portretten van ruimtevaarders, bij Alisher Navoi onder koepels en kroonluchters. Fotograferen was er lang verboden, sinds 2018 mag het wel.

Plov voor zonsopgang

Plov, in het Oezbeeks osh, is het gerecht waarmee Oezbekistan feest viert: rijst, gele wortel, ui en vlees, langzaam gegaard in een grote gietijzeren kazan. Bij een bruiloft begint het feest vaak met nahor osh, plov die al bij zonsopgang wordt opgediend. Sinds 2016 staat de plovtraditie op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed.

Savitsky

In Noekoes, in het droge noordwesten van het land, bewaart het Savitsky-museum de op een na grootste collectie Russische avant-garde ter wereld. Igor Savitsky verzamelde vanaf de jaren zestig werk dat de Sovjetcensuur had verbannen, vaak met staatsgeld en ver van Moskou. Van veel schilders is dit vandaag de enige plek waar hun werk nog te zien is.

Kalon, de grote

De Kalon-minaret van Boekhara staat er sinds 1127. Kalon betekent groot in het Tadzjieks, de taal die je hier op straat nog volop hoort. Toen Dzjengis Khan de stad in 1220 platbrandde, spaarde hij volgens de legende de minaret. Hij zou zijn hoofd hebben gebogen om zijn gevallen muts op te rapen.

Papier van moerbeibast

In Konigil bij Samarkand maakt men opnieuw papier van gekookte moerbeibast, met de hand geschept. Volgens de overlevering leerde Samarkand het vak in de 8e eeuw van Chinese krijgsgevangenen. Het ambacht ging in de 19e eeuw verloren, tot de gebroeders Mukhtarov het in 1996 nieuw leven inbliezen. Elk vel wordt glad gewreven met een steen.

Achtenvijftig seconden

Timoers kleinzoon Oeloeg Beg liet rond 1428 in Samarkand een observatorium bouwen met een sextant van zo’n veertig meter straal, deels ondergronds. Zonder telescoop bepaalde hij de lengte van het sterrenjaar, en hij zat er amper 58 seconden naast. Zijn sterrencatalogus telde bijna duizend sterren. Ook een maankrater draagt zijn naam.

De levende koning

Shah-i-Zinda, de levende koning, is een straat van mausolea op een helling buiten het oude Samarkand. Ze groeide rond het graf van Kusam ibn Abbas, een neef van de profeet Mohammed, die volgens de overlevering nooit gestorven is. Timoer en zijn nazaten begroeven er hun dierbaren. Elke koepel en elke poort draagt een ander blauw.

Praktische informatie
Landinformatie

Oezbekistan telt ongeveer 37 miljoen inwoners en is daarmee het meest bevolkte land van Centraal-Azië. Het land grenst aan Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan, Afghanistan en Turkmenistan, en is een van slechts twee ‘dubbele binnenlanden’ ter wereld: landen die enkel grenzen aan andere landlocked landen (het andere is Liechtenstein). Het landschap wordt gedomineerd door de Kyzylkum-woestijn, met de vruchtbare Fergana-vallei in het oosten en het sterk gekrompen Aralmeer in het westen.

Beste reistijd

De beste reisperiodes zijn het voorjaar (maart–mei) en het najaar (september–november), met aangename temperaturen tussen 15 en 25°C. Zomers zijn er extreem heet, met pieken tot 45°C in de woestijnregio’s. Winters zijn koud, met temperaturen tussen -10 en 5°C, en in de bergen tot -25°C.

Paspoort

Voor een reis naar Oezbekistan hebt u een internationaal paspoort nodig, geldig tot minstens zes maanden na terugkeer, met minstens één lege visumpagina.

Visum

Inwoners van België en Nederland reizen tot 30 dagen visumvrij naar Oezbekistan. Verblijft u langer, dan is een visum vereist.

Vaccinaties

Er zijn geen verplichte vaccinaties voor een reis naar Oezbekistan. Vaccinaties tegen DTP (difterie, tetanus, polio), hepatitis A en buiktyfus zijn niet verplicht, maar worden soms aanbevolen. Voor de meest actuele medische reisadviezen raadpleegt u best uw huisarts, de lokale GGD of wanda.be.

Verzekering

Een reis- en annuleringsverzekering is niet inbegrepen in de prijs van Persiana Reizen. Wij adviseren een verzekering die bagage, ziektekosten en eventuele annulatie dekt: onvoorziene omstandigheden kunnen ertoe leiden dat u uw reis moet annuleren of medische hulp nodig hebt. Het afsluiten van deze verzekering is uw eigen keuze; verschillende maatschappijen bieden passende formules aan. Bij deelname aan de reis gaat u ermee akkoord dat Persiana Reizen niet aansprakelijk kan worden gesteld voor persoonlijk letsel of geleden schade.

Tijdzone

Oezbekistan hanteert het hele jaar UTC+5 en kent geen zomer- of wintertijd.

  • Tijdens de Belgische zomertijd: 3 uur later
  • Tijdens de Belgische wintertijd: 4 uur later
Taal

De officiële taal is het Oezbeeks, een Turkse taal geschreven in het Latijns alfabet, al gebruikt vooral de oudere generatie ook nog het cyrillisch schrift. Russisch wordt breed begrepen, zeker in de steden. Jongere Oezbeken leren steeds vaker Engels, maar buiten de toeristische gebieden is de kennis ervan beperkt.

Valuta

In Oezbekistan betaalt u met de Oezbeekse som (UZS). In Tashkent, Samarkand en Bukhara accepteren steeds meer hotels, restaurants en winkels een kaart, maar contant geld blijft nodig op bazaars, in kleinere steden en op het platteland. Geldautomaten zijn er voldoende in de grote steden, maar schaars daarbuiten; controleer vooraf of uw kaart geactiveerd is voor gebruik buiten de EU. Euro’s en Amerikaanse dollars kunt u ter plaatse wisselen bij officiële banken of wisselkantoren; neem hiervoor bij voorkeur recente, onbeschadigde biljetten mee, oudere of beduimelde dollarbiljetten worden soms geweigerd.

Elektriciteit

De netspanning is 220–230V. Belgische en Nederlandse stekkers (type C en F) passen gewoon; een adapter is niet nodig.

Internet

In de meeste hotels en restaurants is wifi beschikbaar, al kan de snelheid variëren. Onderweg hebt u over het algemeen goed mobiel bereik in de steden en langs de toeristische route; in de woestijn en afgelegen berggebieden is dit beperkter. Een lokale simkaart is voordelig en eenvoudig te koop op de luchthaven; neem uw paspoort mee bij aankoop.

Eten & drinken

De Oezbeekse keuken is Centraal-Aziatisch met Perzische, Russische en Turkse invloeden. Plov, rijst met vlees en wortel, is het nationale gerecht. Ook shashlik (gegrilde spiezen), lagman (noedelsoep) en manti (gestoomde deegpakketjes) komen regelmatig op tafel, samen met non, het traditionele brood uit de tandir-oven.

Vegetarisch eten kan, maar vraagt wat oplettendheid: veel gerechten worden met dierlijke bouillon of vet bereid, ook als er geen zichtbaar vlees in zit. Vraag daarom gericht naar een variant zonder vlees of bouillon. Kraanwater wordt afgeraden; flessenwater is overal verkrijgbaar. Geef ons uw dieetwensen of allergieën vooraf door, dan houden we hier tijdens de reis rekening mee.

Fooien

Gezamenlijke fooienpot voorgesteld door de reisleider, richtbedrag €3–5 p.p. per reisdag.

Checklist

Kleding

  • Lichte, ademende kleding voor overdag
  • Trui of lichte jas voor koelere ochtenden en avonden
  • Zwemkledij, klein rugzakje
  • Sjaal (handig bij bezoek aan religieuze plaatsen, ook vaak gratis te leen ter plaatse)

Schoeisel

  • Comfortabele wandelschoenen of sneakers met goede zool
  • Sandalen met stevige zool

Verzorging & gezondheid

  • Toiletgerief, zonnecrème, aftersun, lippenbalsem, zonnebril, zonnehoed
  • Persoonlijke medicatie voor de volledige reisduur, in originele verpakking
  • Paracetamol, ibuprofen, middel tegen diarree, ORS tegen uitdroging
  • Insectenmiddel, ontsmettende zalf, wondpleisters, antibacteriële handgel
  • Contactlensvloeistof indien van toepassing

Documenten

  • Paspoort (met minstens 1 lege visumpagina)