Je reis door Georgië begint met een vlucht van Brussel naar Tbilisi, de hoofdstad die al meer dan vijftienhonderd jaar de toegangspoort vormt tussen Europa en Azië. Bij aankomst wachten onze lokale chauffeur en gids je op, om je rechtstreeks naar je hotel in het centrum van de stad te brengen.

Tbilisi dankt zijn naam aan het Oud-Georgische woord voor “warm”, een verwijzing naar de zwavelbronnen waarrond de stad ooit ontstond, in de vijfde eeuw, onder koning Vakhtang Gorgasali. Die ligging op het kruispunt van handelsroutes tussen de Zwarte en de Kaspische Zee maakte van Tbilisi eeuwenlang een begeerd bezit: Perzen, Mongolen, Ottomanen en Russen lieten er stuk voor stuk hun sporen na. Die gelaagde geschiedenis is vandaag nog overal zichtbaar, in de houten balkons van Perzische makelij, de art-nouveaugevels uit de Russische tijd en de orthodoxe kerken die de skyline sieren.

Na het inchecken volgt een welverdiende nachtrust, klaar voor de ontdekkingstocht die morgen begint.

• • Transfer luchthaven- hotel (30 min.)

• • (- / – / -) “O: ontbijt – M: middagmaaltijd – A: avondmaaltijd”

Tbilisi, “de stad die van je houdt te houden”, zoals Georgiërs hun hoofdstad graag zelf noemen. Al wandelend door de oude stad voel je meteen hoe lang en gelaagd de geschiedenis van deze plek is. Nergens wordt dat zo tastbaar als in de nabijheid van haar religieuze gebouwen: binnen een steenworp van elkaar staan hier Georgisch-orthodoxe kerken, een synagoge, een moskee en een Armeens-apostolische kerk. In de Juma-moskee bidden soennieten en sjiieten zelfs onder één dak, iets wat je nergens anders in de wereld terugvindt. Die verdraagzaamheid zit diep in het karakter van de stad, die eeuwenlang als kruispunt tussen Europa en Azië culturen liet samensmelten in plaats van botsen.

Terwijl we door de smalle steegjes slenteren, vallen ook de negentiende-eeuwse huizen op, met hun houten balkons vol snijwerk, ooit gebouwd door Perzische en Georgische ambachtslui. De wandeling brengt ons uiteindelijk naar Sololaki-heuvel, waar het standbeeld van Kartlis Deda, de Moeder van Georgië, al sinds 1958 over de stad waakt. In haar ene hand houdt ze een wijnkelk, als welkom voor wie als vriend komt, in haar andere hand een zwaard, als waarschuwing voor wie als vijand komt: een beeld dat de Georgische ziel in twee gebaren samenvat. Vanaf hier hebben we een van de mooiste vergezichten over Tbilisi.

Wie dieper wil graven in de Georgische geschiedenis kan optioneel de goudschat bezoeken in het Nationaal Museum van Georgië, een collectie die teruggaat tot de vroegste beschavingen in de Kaukasus. Een ander hoogtepunt van de dag zijn de zwavelbaden van Abanotubani, herkenbaar aan hun bakstenen koepels en oosterse tegelwerk. Wij tonen je de buitenkant en de sfeer van de wijk, maar wie zelf wil ondergaan wat Tbilisi al eeuwen tot een “warme plek” maakt, kan er nadien op eigen initiatief terugkeren voor een bad.

• • Stadsverkenning te voet

• • (O/M/A)

Eerst rijden we richting Mtskheta, de oude hoofdstad van Georgië en de plek waar het land in het jaar 334 het christendom aannam. Nog steeds draagt de stad de titel “heilige stad” binnen de Georgisch-orthodoxe kerk.

We bezoeken het Jvari-klooster, gebouwd in de zesde eeuw op een heuveltop boven de samenvloeiing van de rivieren Mtkvari en Aragvi. Het was in 1994 het allereerste Georgische monument op de UNESCO-werelderfgoedlijst. Vanaf hier heb je een van de mooiste vergezichten van de hele reis.

Daarna dalen we af naar de Svetitschoveli-kathedraal, de “Levende Pilaarkathedraal” uit de elfde eeuw. Volgens de overlevering ligt hier het gewaad van Christus begraven. Eeuwenlang was dit de belangrijkste kerk van Georgië, en de aartsbisschoppen van Mtskheta-Tbilisi zetelen er nog steeds.

In de namiddag verandert de sfeer volledig. Deze tweede helft van de dag staat in het teken van Brutalistische architectuur in Tbilisi. We bezoeken verschillende stadsdelen en bekijken de gebouwen van binnen of buitenaf.

• • Overnachting in Tbilisi

• • (O / M /A)

Vandaag trekken we naar Kakheti, de beroemde wijnstreek van Georgië. We proeven natuurlijk wijn, maar krijgen ook een kijk op het dagelijks leven van de Kakhetiërs zelf.

Eerst verkennen we Sighnaghi, een vestingstad uit de achttiende eeuw met het silhouet van een Italiaans middeleeuws stadje. Koning Erekle II liet de stadsmuur bouwen in 1762, om de regio te beschermen tegen invallen vanuit de Alazani-vallei. Met haar lengte van 4,5 kilometer omsluit die muur meer dan 40 hectare, wat Sighnaghi tot een van de grootste volledig ommuurde steden ter wereld maakt. De stad kreeg de voorbije jaren een grondige opknapbeurt, en dat merk je. Moderne accenten en traditionele architectuur wisselen elkaar af. We wandelen door klinkerstraatjes langs huizen met houten balkons en daken van rode terracotta pannen, een mix die Sighnaghi zijn eigen karakter geeft. Niet toevallig noemen Georgiërs het ook de “stad van de liefde”: je kan er op elk moment van de dag trouwen. Vanaf de stadsmuur heb je een van de mooiste uitzichten van de reis, op de Alazani-vallei en de bergketen van de Grote Kaukasus.

Kakheti is niet zomaar een wijnstreek. Georgië geldt als de bakermat van de wijnbouw, met een traditie van meer dan achtduizend jaar. Nog steeds rijpt hier veel wijn op traditionele wijze, in qvevri: grote, ingegraven kleikruiken. We sluiten de dag af op een wijndomein nabij Telavi, waar een degustatie op het eigen landgoed op ons wacht. Wie geluk heeft, maakt er ook kennis met de Georgische toostraditie: aan tafel leidt een tamada, de toastmeester, de maaltijd met uitgebreide, poëtische heildronken op vriendschap, voorouders en het leven zelf, een even oude traditie als de wijn zelf. We overnachten te midden van de wijngaarden.

• • Reistijd: 200 km / 4 u

• • (O/M/A)

We vertrekken ’s ochtends richting Nekresi, gelegen op een heuvelflank met uitzicht over de hele Alazani-vallei. Hier stond in de vierde eeuw een van de eerste kerken van Georgië. In de zesde eeuw stichtte Abibos, een van de dertien Syrische vaders die het christendom in de Kaukasus verspreidden, er een klooster. Een korte pendelrit brengt ons de laatste steile kilometer naar boven.

Op de terugweg naar Telavi bezoeken we de Alaverdi-kathedraal, onderdeel van een elfde-eeuws kloostercomplex in de Alazani-vallei. Ze behoort tot de hoogste gebouwen van het land en werd oorspronkelijk gesticht door de monnik Joseph Alaverdeli. Vandaag staat ze op de UNESCO-werelderfgoedlijst.

Daarna volgt een bezoek aan een lokale wijnkelder in Napareuli, een dorp dat bekendstaat om zijn qvevri-traditie. Een modern museum legt het productieproces uit, waarna we wijnen proeven die volgens de Georgische traditie rechtstreeks uit de kleipotten komen. Deze eeuwenoude methode kreeg in december 2013 een plaats op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed.

We lunchen bij de wijnboer en steken zelf de handen uit de mouwen. We bereiden khinkali, een soort gevulde dumplings, en khachapuri, het bekende hartige kaasbrood. We proberen ook churchkhela te maken, een lokale lekkernij van walnoten gedompeld in ingedikt druivensap, en bakken ons eigen brood, dat we meteen samen opeten.

Tot slot bezoeken we een van de weinige qvevri-makers van het land. Onze gastheer maakt niet alleen de kleivaten waarin Georgische wijn al eeuwenlang rijpt, maar heeft ook zijn eigen wijn en chacha, de sterke Georgische druivenbrandewijn.

• • Reistijd: 60 km / 2 uur

• • (O/ M/ A)

Vandaag rijden we naar de hoge Kaukasus, via de eeuwenoude Georgische Militaire Weg richting Rusland.

De eerste stop is het versterkte fortcomplex Ananuri, zetel van de hertogen van Aragvi die hier van de dertiende tot de achttiende eeuw regeerden. De oudste toren, Sjeoepovari, “de Onneembare”, was ooit het toneel van een bloedig familiedrama: nadat de zoon van een rivaliserende hertog er levend in werd verbrand, bleef de ingang tweehonderd jaar lang verzegeld. Vandaag kijken we uit over de intens turkooizen wateren van het Jinvali-waterreservoir, aangelegd in 1986 tijdens de Sovjetperiode. Op het kruispunt van eeuwenoude handelswegen lag hier ooit de stad Jinvali. Ze was toen al tot ruïnes vervallen, maar door de aanleg van de dam ligt nu heel wat verhaal verzwolgen onder de waterspiegel: in droge jaren duiken soms nog restanten van oude gebouwen op langs de oever.

• • Reistijd: 170 km/ 4 uur

• • (O/ M/ A)

Vandaag verkennen we de indrukwekkende Truso-vallei, ooit bewoond door Osseten. Zij verlieten hun dorp na jaren van politieke spanningen, maar de stilte van de vallei vertelt nog steeds hun verhaal.

Onze minivans brengen ons naar het startpunt van de wandeling. We steken de Tergi (Terek)-rivier over en volgen het pad stroomopwaarts. De tocht naar de open vallei is ongeveer 4 km lang en verloopt geleidelijk. Onderweg verandert het landschap geleidelijk van kleur: mineraalrijke bronnen kleuren de bodem hier roestoranje en wit, met travertijnafzettingen die van bron tot bron in tint verschillen, een bijna buitenaards effect tussen het groene gras.

Vanuit de vallei wandelen we verder naar het verlaten dorp Ketrisi, ooit bewoond door Osseten uit de streek. Onderweg zie je restanten van oude stenen huizen en torens, stille getuigen van vroegere nederzettingen in dit afgelegen berggebied.

Na de wandeling rijden we verder naar Stepantsminda, ook wel Kazbegi genoemd, een charmant stadje aan de voet van de berg Kazbek (5054 m). Als de wolken het toelaten, zie je hoog op een heuvel de iconische Gergeti Drievuldigheidskerk (14de eeuw), misschien wel het bekendste beeld van Georgië.

• • Reistijd: 50 km/ 2 uur

• • Wandeltijd: Ongeveer 15 km/ +/- 5 uur (heen en terugweg zijn dezelfde, inkorten is dus mogelijk)- Zorg voor stevige wandelschoenen

• • ↑↓ 150 m

• • (O / – / A) Lunch picknick

Eerst bezoeken we de Gergeti Drievuldigheidskerk, op 2170 meter hoogte boven Stepantsminda. De kerk ligt indrukwekkend tegen de flanken van de Mount Kazbek, één van de hoogste pieken van de Grote Kaukasus. Eeuwenlang diende ze als geheime schatkamer van de Georgisch-Orthodoxe Kerk: tijdens buitenlandse invasies werden hier de kostbaarste relikwieën van het land verborgen, uit het zicht van indringers. Vanaf hier heb je een panoramisch uitzicht op de omliggende bergen en valleien. We gaan per 4×4-jeep naar boven.

Daarna rijden we naar het Russisch-Georgische Vriendschapsmonument, nabij Gudauri op 2380 meter hoogte. Het werd in 1983 gebouwd ter herdenking van de tweehonderdste verjaardag van het Verdrag van Georgievsk, waarmee Oost-Georgië in 1783 een protectoraat van het Russische rijk werd. Binnenin siert een uitgestrekt mozaïek de ronde betonnen constructie, met taferelen uit de Georgische en Russische geschiedenis. Sinds de onafhankelijkheid van 1991 is de politieke boodschap achterhaald, maar het monument blijft een van de meest fotogenieke stops van de reis, met een spectaculair uitzicht over de bergen en de Truso-vallei.

Na een bezoek aan grottenstad Uplistsikhe rijden we verder naar Gori. Uplistsikhe is een van de oudste rotsnederzettingen van Georgië, uitgehouwen in de zandsteen aan de oever van de Mtkvari-rivier. De geschiedenis van de stad gaat zo’n drieduizend jaar terug. In tegenstelling tot veel andere grotsteden in Georgië, die vaak dienden als kloosters of adellijke residenties, woonden hier vooral handelaars. Bij de Mongoolse invasies in de dertiende en veertiende eeuw raakte de stad zwaar beschadigd, waarna ze langzaam in onbruik raakte.

• • Reistijd: 200 km /  4 u

• • (O/ M / A)

’s Ochtends rijden we van Gori naar Tskaltubo, een voormalig kuuroord dat tijdens de Sovjetperiode jaarlijks tienduizenden bezoekers trok voor zijn warme, radonhoudende bronnen. Zelfs Stalin liet er een eigen privébadhuis bouwen. Na de val van de Sovjet-Unie en de Georgische burgeroorlog in de jaren negentig raakten de meeste van de negentien sanatoria in verval. Sommige gebouwen dienen vandaag nog als onderkomen voor ontheemde gezinnen uit Abchazië. We wandelen tussen de imposante zuilengangen en verweerde mozaïeken, een aangrijpend beeld van vergane Sovjetgrandeur.

Daarna rijden we door naar Kutaisi, de derde stad van Georgië en eeuwenlang de hoofdstad van het westelijke koninkrijk Imereti. We bezoeken de Bagrati-kathedraal, gebouwd rond het jaar 1003 onder koning Bagrat III, als symbool van een pas verenigd Georgië. In 1692 sloeg een kanonskogel van Ottomaanse troepen de koepel in, waarna de kathedraal eeuwenlang als ruïne overeind bleef. Pas in 2012 werd ze herbouwd. Vanaf de heuvel waarop ze troont, heb je een mooi uitzicht over de stad en de rivier de Rioni.

We sluiten af met een bezoek aan de levendige lokale markt van Kutaisi, waar kruiden, kazen, walnoten en verse producten uit de vruchtbare Imereti-vallei worden verkocht: een goede plek om de smaken van de streek te proeven.

• • Reistijd: ca. 155 km / 2 uur

• • (O/ M/ A)

We rijden via Zugdidi naar Mestia, de toegangspoort tot de bergen van Svaneti. Onderweg houden we halt bij het Dadiani-paleiscomplex, ooit de residentie van de Dadiani-familie, eeuwenlang heersers over de regio Samegrelo. Het paleis werd in de negentiende eeuw gebouwd voor prinses Ekaterine Chavchavadze-Dadiani en huisvestte later haar zoon Niko, de laatste vorst van Mingrelië. Dankzij de Europese connecties van de familie herbergt het museum vandaag een verrassend pronkstuk: een bronzen dodenmasker van Napoleon Bonaparte uit 1833, een van slechts vier bekende exemplaren wereldwijd. Let op: het paleis is op maandag gesloten.

Vanuit Zugdidi klimt de weg steeds hoger de bergen in, tot we aankomen in Mestia, de belangrijkste plaats van Svaneti. We overnachten er in een familiehotel, met avondmaal ter plaatse.

• • Reistijd: ca. 230 km / -+5 uur

• • (O/ M / A)

’s Ochtends rijden we met lokale 4×4-wagens naar Ushguli, de meest afgelegen uithoek van Svaneti. De weg volgt de diepe kloof van de Enguri-rivier en is op zich al een belevenis, met uitzicht op steile rotswanden en verlaten hooggelegen gehuchten.

Ushguli is eigenlijk geen dorp, maar een cluster van vier nederzettingen: Zhibiani, Chvibiani, Chazhashi en Murqmeli. Op zo’n 2100 tot 2200 meter hoogte geldt het als de hoogst gelegen, permanent bewoonde gemeenschap van heel Europa.

We wandelen tussen de kenmerkende Svanetische verdedigingstorens, opgetrokken tussen de negende en twaalfde eeuw als bescherming tegen invallen. Ushguli staat, samen met de rest van Boven-Svaneti, op de UNESCO-werelderfgoedlijst. We bezoeken ook de Lamaria-kerk, een negende- tot tiende-eeuws kerkje met bewaard gebleven fresco’s, gelegen op een groene heuvel met een onvergetelijk uitzicht op de besneeuwde top van de Shkhara, met zijn 5068 meter de hoogste berg van Georgië.

In de late namiddag rijden we terug naar Mestia, waar we ’s avonds samen dineren in een lokaal restaurant.

• • Reistijd: ca. 50 km / -+1u30 (enkel)

• • (O/ PL / A)

Vandaag verlaten we de bergen van Svaneti en rijden we helemaal naar de Zwarte Zee, naar Batumi.

Batumi ontwikkelde zich onder Ottomaanse en Russische heerschappij tot een belangrijke havenstad, en die gelaagde geschiedenis zie je nog overal terug. Na de lange rit vanuit de bergen is Batumi een verfrissend contrast: subtropisch, levendig en ontspannen. We wandelen langs de boulevard, met uitzicht op zee, moderne wolkenkrabbers en verrassende architectuur.

• • Reistijd: ca. 270 km / -+6u

• • (O/M/-)

Vandaag maken we een stadstour door Batumi, een stad met twee gezichten. Aan de ene kant de negentiende-eeuwse oude stad, met sierlijke balkons en het mediterraan aandoende Piazza-plein. We wandelen er rustig doorheen, langs herkenningspunten als het Europaplein en het beeld van Ali en Nino, de bewegende sculptuur die het beroemde liefdesverhaal tussen een Azerbeidzjaanse prins en een Georgische prinses verbeeldt.

Aan de andere kant torent een compleet andere skyline op: glazen wolkenkrabbers, neonverlichte casino’s en de 130 meter hoge Alfabettoren, waar ’s avonds de 33 letters van het Georgisch alfabet oplichten. Die dubbele identiteit heeft Batumi de bijnaam “het Las Vegas van de Zwarte Zee” opgeleverd, mede dankzij de vele Turkse bezoekers die hier oversteken om te gokken, iets wat net over de grens, amper twintig kilometer verderop, verboden is.

Lunch en namiddag is vrij, om zelf nog wat van de stad te proeven of simpelweg te ontspannen na deze afwisselende reis. ’s Avonds sluiten we de reis feestelijk af met een afscheidsdiner in een lokaal restaurant.

• • (O/-/A)

Na een reis vol indrukken en ontmoetingen nemen we vandaag de vlucht terug naar Brussel. Met koffers gevuld met verhalen en nieuwe herinneringen keren we huiswaarts. Georgië laat ons niet los, en wie weet, tot een volgende keer.

• • Transfer hotel – luchthaven

• • (O/-/-)