Markant-reis: Oezbekistan, langs parels van de zijderoute

Vandaag begint het avontuur. We vertrekken in Brussel en vliegen met Turkish Airlines, via Istanbul naar Tashkent. Onze aankomst in Tashkent om 00:55 uur begint met een hartelijk welkom van onze gids, gevolgd door een transfer naar het hotel.

• Transfer naar hotel
• Overnachting in Tashkent
• Heenvlucht: Brussel 10:20 – Tashkent 0:55 met Turkish Airlines

Het was een korte nacht. We beginnen vandaag rustig om 10:00. Tashkent, ook al is de huidige hoofdstad tweeduizend jaar oud en was ze een belangrijke halte op de Zijderoute, lijkt weinig van haar historische rijkdom te willen tonen. Ze lijkt een typische Sovjetstad: brede met bomen omlijste boulevards, pleinen, fonteinen en appartementenblokken. Een moderne stad? Ze ademt oud en nieuw op een frisse manier. Maar liefst 1/3 van de oppervlakte van Tasjkent wordt ingenomen door prachtige parken en tal van fonteinen en daar doorheen kuierend bots je op het Monument of Courage, in de oude stad, op de bibliotheek van de Khast Imam moskee de koran van kalief Uthman uit 7de eeuw -de Ottomaanse Koran- te bewonderen, Tila Shaikh Mosque, en de nabijgelegen Kukeldash Madrassah en drukbezochte Chorsu Bazaar, waar werkelijk alles te koop is. In het voeding gedeelte is ieder kraampje een lust voor het oog en proef je vingerlikkend van allerlei broodbereidingen zoals Samosas, gevulde deegwaren en het verse brood, recht uit de oven, een nationale lekkernij.

Wandel door de straten en sta versteld van de harmonieuze mix van oude, met mozaïeken versierde gebouwen en moderne wolkenkrabbers. Tijdens de tour zullen we Mustakilliq Square, de buitenkant van Romanov’s Palace, het Alsiher Navoi Theater (van buiten), de prachtigste metrostations en het Museum of Applied Arts bezichtigen.

• Overnachting in Tashkent
• O. M. A. (Ontbijt – Middagmaaltijd – Avondmaaltijd)

We nemen de snelle Afrosiyob trein naar Samarkand. Klinkende bijnamen als “Waardevolle Parel van de islam” en “het Rome van het Oosten” waren eigenlijk voor deze stad nog te bescheiden. De vele monumenten in de stad en haar omgeving imponeren door hun grootsheid en praal. Ze zijn ook prachtig gerestaureerd. Sommigen beweren te mooi, maar wat heb je eraan als de gebouwen verzakken omdat ze letterlijk op zand zijn gebouwd? Dan is het beter dat ze, gesteund, verder kunnen getuigen. Het zijn perfectie uitstralende, verfijnde architecturale vormen, complexe ornamenten en mozaïeken, blauwkleurige betegelde koepels en façades. Hier wilde Timoer, de grote leider, de hoofdstad van de wereld vestigen. Zijn kleinzoon, Oeloeg Beg, promoveerde Samarkand tot Zetel der Wetenschappen. Het is een plek die je terugvoert naar de glorietijden van de Zijderoute. In deze stad kruisten de legendes elkaar, zoals die van de beroemde Venetiaanse ontdekkingsreiziger Marco Polo, die, betoverd, deze stad achterliet en met ons zijn observaties en verhalen deelde. Na aankomst beginnen we meteen aan de sightseeing. Check in kan nog later, na de lunch. We starten met Gur-Amir, het mausoleum waar Timoer begraven ligt samen met 2 van zijn zoons en ook zijn opvolger, zijn kleinzoon Ulug Beg. Het gebouw, het grootste bouwwerk uit de tijd van Amir Temur, ligt aan een statige laan in een mooi park. Bij de restauratie werd de omgeving blijkbaar eerst zogenaamd “gecleaned” waarbij oude wijken moesten wijken, een aanpak wel meer gevolgd door de Sovjets.

Eénmaal voor het beroemde Registan staan we gewoon perplex: de drie prachtige madrassa’s: de Ulug-Bek, Tillya-Kori en Sher-Dor madrassa, stralen ons toe: majestueus en overdonderend immens. De grote en imposante gevels zijn volledig met tegels bekleed. Verblindend in het licht.

Dan volgen de Silk Road bazaar en de Bibi-Khanum moskee. Tijdens de Timuridperiode mochten vrouwen blijkbaar ook studeren. Voor Ulug Beg was het een evidentie dat de wetenschap alle talenten nodig had dus ook die van de vrouw. Tekeningen laten inderdaad studerende vrouwen zien, ongesluierd… Ook in de architectuur konden we zien dat vrouwen gerespecteerd werden. Timur had dan wel 4 officiële vrouwen en nog veel meer in zijn harem, maar zijn eerste officiële vrouw van “hoge afkomst” werd duidelijk gerespecteerd. Zij bleef kinderloos en nam de opvoeding van de 4 zonen en 5 dochters van de andere officiële vrouwen waar. Ook de grootste moskee werd aan haar opgedragen, de Bibi Khanym met weer buiten proportie afmetingen, in amper in 5 jaar gebouwd (1399 tot 1404). Het grote binnenplein zou volledig met witte marmer geplaveid geweest zijn. We zien nog een marmeren staander voor een kopie van de oudste versie van de Koran die we in Tashkent zagen. Binnenin moeten de restauratiewerken nog starten en ook hier waren de 400 marmeren zuilen overvloedig gedecoreerd, o.a. met zijden papier maché.

Afhankelijk van de beschikbaarheid op die dag, kunnen we op het Registan-plein om 20.30u het klank-en-lichtspel bijwonen, een evocatie van de geschiedenis en grootsheid van Samarkand als één van de oudste steden ter wereld.

• Transfer: 07:45
• Trein schema: 08:50 – 11:09
• O. M. A.
• Overnachting in Samarkand

Eerst leren we aan huis de populaire pilav maken. Het is een kookworkshop met lunch om de geheimen van de rijke culinaire tradities van de regio te onthullen, terwijl we genieten van de warme gastvrijheid. Dan gaan we de stad in naar de Khazrat Khizr moskee met de 50 ‘shades of blue’ op de Necropolis Shahi Zinda. De ingang begint met een indrukwekkende laan van mausolea, uitbundig versierd met keramiek. Weerom verbluffend. De naam verwijst naar de patroonheilige van Samarkand, Kusam ibn Abbas, een neef van de profeet Mohammed die hier in 710AD de islam predikte. Zijn mausoleum is veeleer sober. Daarna verlaten we het centrum voor een bezoek aan de Ulugbek-sterrenwacht en het Afrosiab museum, opgericht door Ulugbek (kleinzoon van de Grote Amir Temur) waar je het ingenieuze systeem om de omwenteling van de aarde rond de zon te meten, nog altijd kunt zien. We rijden dan verder naar de oude nederzetting van Afrosiab, gelegen aan de uitlopers van de Chupan-Ata-heuvels, ten noordoosten van het hedendaagse Samarkand. Volgens ‘Shahnama’, het boek der koningen, stichtte de Turaanse koning en held Afrosiab hier aan de oevers van de rivier de Siab, de stad die later de hoofdstad van Sogdiana werd.

• Overnachting in Samarkand
• O. M. A.

Op zondag kunnen we naar de Urgut Zondagsmarkt, een van de bijzonderste en levendigste markten in de regio, op 60 kilometer van Samarkand. Het is een uitgelezen plek om unieke en originele souvenirs uit te kiezen want het zijn veelal handgemaakte producten van lokale ambachtslieden. Opmerkelijk is hier het huis van Gulom. De bewoner is een bekende verzamelaar van oud textiel en van Suzani borduurwerken en een snoeper. Hij zal ons van lokale lekkernijen laten proeven terwijl hij er zijn verhalen bij opdist.

Onze eigen verbeelding wordt verder gevoed op onze wandelweg terug in de tijd van het oude Bukhara naar de oude tuin Chor-Chinor,. Het is de tuin van de ‘vier plataanbomen’, op 3 kilometer van het centrum van Urgut. De schilderachtige weg leidt door smalle, kronkelende straatjes langs hoge, kleurrijke lemen huizen. Wie zich nog verder in sprookjesachtig Samarkand wil onderdompelen moet ’s avonds mee naar de cultuurshow in het El-Merosi Theater. Je zal je ogen de kost geven als je vrouwen zal zien wervelen in die Oezbeekse Nationale Kostuums.

• Reistijd: 60 km
• O. M. A.
• Overnachting in Samarkand

Papier werd in de late middeleeuwen van hier uitgevoerd naar het westen, het beroemde Samarkand papier, bekend om zijn duurzaamheid en hoogwaardige kwaliteit. De Meros papierfabriek in het pittoreske dorp Konigil, nabij Samarkand zet haar deuren open om haar traditionele methoden voor papierproductie, die teruggaan tot de oude zijderoute te laten zien. We kunnen zelfs de mouwen opstropen om, in een workshop, ons eigen handgemaakt papier te scheppen.

Op onze weg naar Bukhara, waar we rond 14.00u zullen aankomen, houden even halt bij historische Rabat-i-Malik Karavanserai met zijn monumentale poort en rijke decoraties. Hier kwamen de reizigers tot rust en ontmoetten ze elkaar. Zo krijg je een idee van de rol van handelsnetwerken langs de oude zijderoute. Lunchen doen wij evenwel in Bukhara.

En laven ook! Zoek na de check-in, in de late namiddag, een plekje op een terrasje onder de milde avondzon bij het water want het unieke en rijke Bukhara wist hoe zijn reizigers moest laven: bij zijn vijvers.

• Overnachting in Bukhara
• Vertrek: 08:30
• Reistijd: 280 km – 4 à 5 uur
• O. M. A.

Een volledige dag in Bukhara, een stad als ‘een vrouw zonder maquillage’, volgens de lokale bevolking. In de Avesta, het heilige boek van de Zoroastriërs, wordt Bukhara genoemd als de plaats van de lente-offers. Het is één van de oudste steden in Centraal-Azië en was een belangrijke halte op de Zijderoute. De vele monumenten in Bukhara herinneren aan de gouden eeuw van de Grote Zijderoute want al vanaf de 9e eeuw genoot Bukhara in de islamitische wereld een grote vermaardheid als religieus en intellectueel centrum. Pelgrims bezochten de tombe van de heilige Ismail Samani, maar niet zonder zich eerst aan de poorten van de stad gezuiverd te hebben in een van de vele hammams, die er trouwens nog altijd actief zijn. Laat je in het Arg Fortress verrassen door verhalen over heersers, over klungelige Engelsen, door afbeeldingen van circussen, door boeken, geschriften en tekeningen waarvan je nooit gedacht hebt: ook hier?

En dan is er nog de Chasma Ayub (Job’s Spring), de super elegante Bolo-Houz moskee met zijn 20 rijzige pilaren van 12m hoog in het voorportaal en de lokale bazaar met mooie koepelvormige constructies. En dan hebben we het nog niet over de verschillende karavanserais, de oorspronkelijke hotels van de handelaars op de zijderoute, want ook deze zijn omgebouwd tot artisanale shops. Tapijten, borduurkunst, of een edelsmid gespecialiseerd in messen? Jongeren kunnen gratis masterclasses volgen om de oude stielen in ere te houden. Deze volle dag cultuur vindt zijn mysterieus hoogtepunt in de bijzonder sfeervolle schilderijen van miniaturist Davlat Toshev, die ook al in Europa heeft geëxposeerd. In zijn atelier laat hij ons enkele werken op de tafel retoucheren. We lunchen in zijn huis, temidden van zijn miniaturen. ’s Avonds dineren we tijdens een volksvoorstelling bij de Nadirkhon Devanbegi madrassa, met muziek. Van sfeer gesproken!

• O. M. A.
• Overnachting in Bukhara

Wil je graag weten waarom een Russische prinses het afwees om als bruid ontvangen te worden in een speciaal voor haar gebouwd lustig zomerpaleis met zoo? Dan moeten we naar Sitora-I Mokhikhosa, het zomerpaleis van de voormalige emir van Bukhara gaan. Bekijk het interieurdecor uit de tijd van het Russische keizerrijk, met tal van souvenirs en geschenken. Dan pik je ook een uitstekende tentoonstelling van Suzani mee, een lokale borduurkunst die in deze regio te vinden is.

Terug in de stad bezoeken we Lyabi Hauz, het stadsmeer Water heeft in de geschiedenis van Oezbekistan uiteraard een aanzienlijke rol gespeeld. En nog. In dergelijke context kan een bron niet gewoon enkel de oorsprong van een rivier zijn; daar moet een legende aan gekoppeld worden. Die gaat zo: de profeet Job toonde de weg naar een nieuwe bron toen de rivier van bedding veranderde en voor ernstige droogte zorgde. In de stad en omgeving werden reservoirs aangelegd (sardobas) maar uiteraard komen daar muggen etc. op af waardoor die ook een haard voor ziektes (malaria) werden. Een van de eerste zaken die de Sovjets wijzigden was die reservoirs afsluiten en watertoren installeren. Eén reservoir in het centrum overleefde en leek, na grondige reiniging, meer op een meer dan op een vijver. Het is het zalige plekje met theehuis Lyabi Hauz. Loop dan in en uit de medrassen en sarais met lokale ambachten (madrasah Nadirkhon Devanbegi). Vergeet niet omhoog te kijken naar de koepels en loop heen en weer in de overdekte bazaar Tilpak Furushan, de markt van hoedenverkopers, want je vergelijkt toch prijzen en je komt ergens anders toch nog iets leukers tegen of je blijft verwonderd staan en je bekijkt die vingervlugheid van koperslagers, van naaisters, van vlechters, van miniatuurtekenaars en -schilders. Ze toveren juweeltjes.

Wat verder zijn er nog de mooie madrassa’s van Aziz Khan en Ulugbek en de imposante minaret Poi Kalon, met de hoogste minaret van de stad (47 m hoog). Genghis Khan was er zodanig van onder de indruk dat hij die toren bij de inname van het staatje ongerept moest kunnen beklimmen.

Rond de middag zijn we te gast in het huis van Rakhmon, een magnifieke suzani (zijdeborduurwerk) workshop. Rakhmon Toshev is een meester in suzani en plov (rijst- gerecht). We zullen genieten van een heerlijke lunch en in een exclusief gesprek kunnen ontdekken hoe de suzanis worden gemaakt (de stoffen, draden, patronen en kleurstoffen die worden gebruikt).

Maar het plaatje is nog niet volledig. We hebben nog niet gebaad. De Hammam Bozori Kord,. uit de 16e eeuw is een van de oudste en meest bekende badhuizen in Bukhara. Als je graag een traditionele hammam ervaring wilt beleven, ga dan mee!

• Overnaching in Bukhara
• O. M. A

Vandaag rijden we naar Khiva. We moeten door de Kizilkum woestijn en over de Amudarya (Oxus rivier), langsheen katoenvelden. Ze zijn er nog altijd sinds de sovjets de monocultuur introduceerden. Die beslissing werd rampzalig omdat de katoenindustrie zodanig veel water uit de bodem trok dat de natuur zich niet meer kon herstellen. De huidige president besliste dan ook om katoenteelt enkel nog toe te staan voor binnenlands eigen gebruik. Er wordt nu zelfs fruit en groenten geëxporteerd. We zien ook dat mensen in hun eigen tuintjes voor hun deur de pergola laten overgroeien met een bloeiende kleine wijngaard. Khiva, dat ommuurde, oosters-mysterieuze koninkrijk. Ga er vanavond op een terras dineren en registreer die kleuren van de ondergaande zon achter de hoge torens waar vroeger het vuur lichtte voor wie nog onderweg was. Voldaan sluiten we deze avond af vol verwachting om morgen deze oude stadsstaat verder te ontdekken…

• Overnachting in Khiva
• Reistijd: 480 km– 7 à 8 uur
• O. M. A

Khiva, helemaal op zichzelf, kaatst je terug in de tijd. Laat je meevoeren naar dat verleden tijdens de begeleide stadstour en kijk waar je nadien nog eens rustig naartoe wil wandelen om het helemaal onder je huid te hebben. Er is veel om te bezoeken: Ichan Kala, Kalta Minor, Kunya Ark, madrasah Rakhimkhon, en Islam Khodja Minaret. Vergeet de Vrijdagmoskee, en vooral het Tashauli-paleis met zijn harem en de Karavaanbazaar niet.

Het Sufisme zorgde voor een verfijnde levenshouding die nog steeds terug te vinden is in het symbool van Khiva, de appelbloesem. “Let it be spring in your heart, coming from wisdom” wijsheid geïllustreerd in heel wat kunstig uitgehouwen houten pilaren … Begraafplaatsen voor vooraanstaande suffi zijn heuse mausolea. Zo ook het mausoleum van Pahlavan Mahmud, een worstelaar en dichter van eind 13de eeuw die uitgroeide tot een heilige. Het gebouw is volledig met keramieken en nog originele tegels versierd. Blijkbaar mag je een wens doen als je zijn graf bezoekt. Bruidsparen komen er langs om hun geluk te laten bezegelen. Huisnijverheid is er nog altijd: UNDP workshops bv zijde verven in het door UNESCO ondersteunde Zijdeatelier, beheerd door Usto Madrahim in Ichan Kala. Hier krijg je de kans om de masterclass tapijtweven te zien en zelfs enkele stukken te weven. Wil je daarna nog op eigen ritme rondlopen? Of wil je liever wat inkopen doen en rustiger bekijken wat je getroffen heeft? Doe het. De hele stad is makkelijk te voet te doen.

• Overnachting in Khiva
• O. M. A

We vliegen terug naar Tashkent en komen normaal gezien rond 10.40 uur aan. De rest van de dag is vrij te besteden. Kies zelf of je gaat shoppen, een museum bezoekt, een opera of concert (indien beschikbaar) meepikt, de markt verkent, over Broadway wandelt, Amir Timur bezoekt of gewoon even ontspant. Je kunt dit alleen doen of samen in een groepje.

• Overnachting in Tashkent
• Vertrek: 07:00
• Vluchtschema: 09:20 – 10:40
• O. M. A

Op onze laatste dag halen we een frisse neus! We trekken we de natuur in, op een 80-tal km van Tashkent, in de Chimgan-bergen en aan het serene Charvak-reservoir. Daar gaan immers ook Oezbeken uit de hoofdstad afkoelen in de zomer of wandelen in de winter. Er zijn zelfs enkele skipistes. Sommigen verblijven in hun eigen Dasha of huren er eentje voor de vakantie. En er worden nu grote resorts bijgebouwd want de natuur is er prachtig.

Je kan er zwemmen en surfen in het meer, raften op de Chatkal rivier en uiteraard ook gaan trekken. Hier ligt het grootste skiresort van Oezbekistan – Amirsoy. Maak een rit met de kabelbaan naar de Kumbel Ridge (2.300 m), met een prachtig uitzicht over het omliggende gebergte. De hoogste piek is ‘Big Chimgan’ (3.300 m). We doen nog wat meer sightseering voor ons fotoalbum (bv. van het Charvak-reservoir) en dan ronden we af bij petrogliefen.

Terug in Tashkent is het koffers pakken en in stijl naar aanschuiven bij ons afscheidsdiner in een leuke buurt.

• Overnachting in Tashkent
• O. M. A

We vertrekken van Tashkent via Istanbul naar Brussel.

• Terugvlucht: Tashkent 09:20 – Brussel 17:55 met Turkish Airlines
• Ontbijt box van het hotel
• Overnachting: Home sweet home