Tadzjikistan – Individuele reis langs de Pamir Highway

Vandaag begint ons avontuur. We vliegen naar Dushanbe, de hoofdstad van Tadzjikistan. Afhankelijk van de vlucht komen we laat in de avond of in de nacht aan. Dushanbe ligt aan de voet van het Hissar-gebergte en groeide uit van een bescheiden marktstad (de naam betekent letterlijk “maandag” in het Perzisch) tot een moderne, groene hoofdstad met brede boulevards en parken.

Onze gids verwelkomt ons op de luchthaven van Dushanbe. Na het inchecken in het hotel genieten we van een Tajik lunch, waarna enkele echte pronkstukken op het programma staan. We bezoeken de 14 meter lange ‘Slapende Boeddha in het Nirvana’ (7e–8e eeuw), een uitzonderlijke vondst uit het Ajina Tepe-klooster en de enige liggende Boeddha van dit formaat in Centraal-Azië.

Daarna wandelen we langs het monument van Ismoil Somoni, de stichter van de Tadzjiekse staat in de 10e eeuw, en het monument van Rudaki (858–941), de belangrijkste klassieke dichter in de Tadzjiekse en Perzische traditie. De marmeren pleinen, fonteinen en brede lanen geven een indruk van het moderne Dushanbe, dat nog altijd sporen draagt van de Sovjettijd maar tegelijk volop in beweging is.

Overnachting in een 4-sterrenhotel.

We trekken de bergen in richting het Iskanderkulmeer. Onze chauffeur brengt ons door het Fann-gebergte naar dit hooggelegen meer op ongeveer 2.200 meter. Volgens de legende dankt Iskanderkul zijn naam aan Alexander de Grote (“Iskander”), die hier met zijn leger zou gepasseerd zijn.

Onderweg houden we lunchpauze in Sarvoda. Daarna is er tijd voor korte wandelingen bij het meer en in de omgeving, bijvoorbeeld naar het kleine Snakemeer of een uitzichtpunt boven het water. De steile bergflanken, naaldbossen en rotsformaties maken van Iskanderkul één van de meest gefotografeerde plekken van Tadzjikistan. We hoeven vandaag niet naar het gastenverblijf in het dorp Saratog te wandelen (12 km); we sparen onze benen voor de trektocht van morgen.

Overnachting in een gastenverblijf in Saratog.

Vandaag verkennen we rustig de omgeving van Saratog. We wandelen naar een bergkloof in de buurt (Karakul-kloof) en maken kennis met het landelijke leven van herders en hun kuddes. Hier zie je hoe families in de zomermaanden de bergweiden gebruiken voor hun vee, een traditie die al generaties lang meegaat.

De wandeling is vooral bedoeld als inloopdag: we wennen aan de hoogte, nemen de tijd om foto’s te maken en te genieten van de stilte in de bergen. Wie wil kan na de gezamenlijke wandeling zelfstandig nog wat rond het dorp en de vallei wandelen.

Overnachting in een gastenverblijf.

We rijden terug richting Dushanbe, met onderweg een stop in de Varzob-kloof voor de lunch. Deze groene vallei met rivier en rotswanden is een geliefde uitvalsbasis voor inwoners van Dushanbe in het weekend.

Daarna gaat het verder naar het ongeveer 3.000 jaar oude Hisor-fort, strategisch gelegen op een heuvel langs oude handelsroutes. De huidige poort en muren dateren vooral uit de 16e eeuw en werden gebouwd onder de emirs van Buchara, maar archeologische sporen tonen aan dat hier al sinds de oudheid een versterking stond. Op het terrein vind je ook resten van een madrassa en karavanserai.

’s Avonds genieten we in Dushanbe van een diner met live muziek en dans, een mooie kennismaking met de lokale cultuur.

Overnachting in een hotel.

Vandaag maken we een lange rit richting de Pamir. We steken een bergpas over van ruim 2.200 meter en volgen daarna de rivier richting het oosten. Onderweg stoppen we bij het stuwmeer van Norak, het grootste reservoir van Tadzjikistan. Het meer is ongeveer 70 kilometer lang en wordt gevormd door de 300 meter hoge Norak-dam, jarenlang één van de hoogste aarddammen ter wereld.

Naarmate we dichter bij Kalaikhumb komen, wordt het landschap ruiger. De weg slingert langs steile bergwanden en diepe kloven. Bij helder weer zien we al de eerste toppen van de Pamir opduiken.

Overnachting in een eenvoudig maar gastvrij gastenverblijf in Kalaikhumb.

We volgen de loop van de Panj-rivier, die hier de grens vormt tussen Tadzjikistan en Afghanistan. Aan de overkant zien we Afghaanse dorpjes, terrassen en smalle ezelpaden tegen de rotswand.

In de namiddag bereiken we Khorog, de rustige maar levendige “hoofdstad” van de Pamir, gelegen op ongeveer 2.060 meter hoogte. De stad is het centrum van de Ismaëlitische gemeenschap in de regio en kreeg veel steun van de Aga Khan Foundation, onder meer voor onderwijs en gezondheidszorg.

Er is vrije tijd om de botanische tuin (één van de hoogst gelegen botanische tuinen ter wereld), het park of het regionale museum te bezoeken, of gewoon langs de rivier te wandelen en de sfeer op te snuiven.

Overnachting in een hotel in Khorog.

Vandaag rijden we naar Garmchashma, een van de bekendste warmwaterbronnen van de Pamir. Het water komt van meer dan 60°C uit de diepte en stroomt via terrassen van kalksteen en travertijn naar verschillende baden met een aangenamere temperatuur. Wie wil, kan hier ontspannen in het mineraalrijke water.

Daarna zetten we onze tocht voort naar Ishkashim, een klein stadje aan het begin van de Wakhan-vallei. Deze vallei verbindt al eeuwenlang Centraal-Azië met Afghanistan en verder richting China, en werd onder meer beschreven door Marco Polo.

Overnachting in een gastenverblijf in Ishkashim.

We volgen verder de Pamir en blijven rijden langs de Panj-rivier, met aan de overkant de typische Afghaanse lemen huizen en terrassen. Onze eerste grote stop is het Yamchun-fort, een spectaculaire vesting uit de 3e–2e eeuw v.Chr., gebouwd op een uitstekende rots met zicht op de Wakhan-corridor en de Hindu Kush.

In Yamg bezoeken we het kleine privé-museum van Sufi Mubarak Kadam, een lokale geleerde die zich onder meer bezighield met astronomie en kalenders. Daarna is er, voor wie wil, tijd voor een bad in de warme bronnen van Bibi Fatima, die al eeuwen als geneeskrachtig worden beschouwd.

We rijden verder richting Zong, met onderweg een halte bij Langar. Hier bevinden zich honderden tot duizenden rotstekeningen – jagers, berggeiten, ruiters en symbolen – die getuigen van een lange bewoning en Ismaëlitische traditie in deze vallei.

Overnachting in een gastenverblijf in Zong.

We vervolgen onze weg over de Pamir Highway, één van de hoogste en meest indrukwekkende wegen ter wereld, en onderdeel van de M41, de route die door de Pamir van Tadzjikistan naar Kirgizië loopt.

Via de Khargush-pas (ca. 4.344 m) en de Nayza-Tash-pas (ca. 4.137 m) klimmen we naar een hoogplateau waar yaks en schapen grazen. Het landschap is weids en leeg, met vergezichten over grijze bergketens en valleien.

Murgab zelf is de hoogst gelegen nederzetting van Tadzjikistan, een voormalige Sovjet-grenspost met eenvoudige huizen, een kleine markt en zicht op de omringende bergketens.

Overnachting in een gastenverblijf in Murgab, met vrije tijd om het stadje te verkennen.

We rijden verder over de M41 richting het westen en stoppen bij verschillende bergrivieren en meren, zoals Ak-Balik, Bulunkul en Yashilkul. De meren liggen op meer dan 3.200 meter hoogte en maken deel uit van een belangrijk vogelgebied met eenden, ganzen en roofvogels.

Bulunkul en het gelijknamige dorp staan bekend als één van de koudste plekken van Tadzjikistan, waar de wintertemperaturen tot onder de –50°C kunnen dalen. In de zomer toont de regio een ander gezicht: uitgestrekte vlaktes, stille meren en een verrassend rijke vogelfauna. We nemen de tijd voor korte wandelingen langs het water.

Overnachting in een gastenverblijf.

We verlaten het hoogplateau en rijden via de Koytezak-pas (ruim 4.100 meter) terug richting Khorog. Onderweg is het landschap droog en stenig, met uitzicht op besneeuwde toppen en diepe dalen.

Nabij Jilondi houden we halt bij de thermale bronnen. Wie wil kan nog eens genieten van een warm bad in het mineraalrijke water, een weldoende afwisseling na de lange ritten in de bergen. In Khorog is er wat vrije tijd om nog een wandeling te maken, de bazaar te bezoeken of gewoon even uit te rusten.

Overnachting in een gastenverblijf of klein hotel.

We rijden opnieuw langs de Panj-rivier naar Kalaikhumb. Dit is een dag waarop het traject zelf centraal staat: kronkelende wegen, ruige bergflanken en voortdurend uitzicht op Afghanistan aan de overkant van de rivier.

Onderweg passeren we kleine dorpen waar terrassen tegen de hellingen kleven en waar abrikozen, noten en groente op smalle stroken land worden verbouwd.

Overnachting in een gastenverblijf in Kalaikhumb.

We rijden terug richting Dushanbe en laten de hoge bergen geleidelijk achter ons. Een deel van de route loopt via Kulob, één van de oudste steden van Tadzjikistan, met een levendige bazaar waar lokale producten, kruiden en textiel worden verkocht.

Daarna volgen we opnieuw de weg langs valleien, tunnels en rivieren tot we Dushanbe bereiken.

Overnachting in een hotel.

Afhankelijk van het vluchtschema is er nog wat tijd in Dushanbe om een laatste wandeling te maken of een terrasje mee te pikken. Daarna volgt de transfer naar de luchthaven voor de terugvlucht naar Brussel.

Met de Pamir Highway, de Wakhan-vallei en de vele ontmoetingen onderweg nog vers in het geheugen, nemen we afscheid van Tadzjikistan – een klein maar indrukwekkend bergland dat bij veel reizigers een blijvende indruk achterlaat.