Met veel dank aan Annetje en Rika
Brussel -Tashkent
Vlotte eerste etappe: 4u gebabbeld met onze buurman aan boord die ons aan de praat hield met al zijn expat en reisverhalen, inclusief doorheen Oezbekistan. We hebben nu al een noodnr van een invloedrijke Oezbeekse Local. Just in case 😀Gearriveerd! Alles volgens plan 👍. We kennen ons eerste woordje al. Spasiba of dank je wel … Daarmee kunnen we al starten. Nu eerst tijd om te maffen want reeds 2u40 lokale tijd 😴
Het oude Tashkent
Een mooi kanaal gegraven in de 8 ste eeuw scheidt het moderne gedeelte van het oude. Alhoewel we toch even een taxi nemen tot aan het Hazrat Imam Complex, het historische en spirituele hart van de stad. Verrassend is de nieuwe Moskee die pas in 2007 gebouwd werd en nu de grootste is van de stad maar perfect harmonieert met de twee 16de eeuwse madrassa’s op het centrale plein. Een ervan is nu een artisanaal center maar de andere is de belangrijke Muyi Muborak Library met de oudste Koran ter wereld. Een indrukwekkend groot boek met lederen bladen en een soort gewaxte tekst. Helaas geen foto’s toegelaten en al evenmin van de andere collectie items met korans uit alle eeuwen en in verschillende talen, incl vormen van Arabisch …
Later op onze tocht passeren we langs een actieve madrassa, de Kukeldash Madrasah, waar een 130 tal leerlingen een islamitische opleiding genieten. Oorspronkelijk was de opleiding in een madrassa zeer breed en zeker niet uitsluitend religieus. Alleen de elite kon naar een madrassa waar je wel tot je 28j studeerde. Op onze eerste dag konden we niet vermoeden hoeveel madrassa’s we nog wel zouden zien tijdens onze reis -;) …
Onze gids vertelde fier dat er in Oezbekistan vandaag 2 actieve madrassas zijn voor vrouwen, wat vroeger onmogelijk was.
Hij gaat er prat op dat vrouwen en mannen gelijk zijn in de huidige cultuur, één van de positieve overblijfselen van het Russische bewind. Jongens en meisjes volgen gemeenschappelijk onderwijs vandaag en ook later in politiek of bedrijfsleven zou er geen verschil zijn…
Onze chauffeur en gids van de laatste dag zet dit alles toch in een ander perspectief. Er bestaat uiteraard een groep mensen die meer aansluiten bij ons “modern denken en leven” maar er zijn ook nog steeds de traditionele Oezbeekse families waar verwacht wordt dat de vrouw bij de haard blijft en ondergeschikt is aan de man. Homosexualiteit wordt nog beschouwd als een misdaad waarvoor je in de bak terechtkomt. Vele huwelijken worden nog steeds gearrangeerd door de ouders en koppels stappen in het bootje zonder elkaar echt te kennen… Scheiden kan in theorie maar in de praktijk wordt het vaak administratief zo moeilijk gemaakt dat het velen afschrikt…
Ook de moskeeën mogen uiteraard niet ontbreken op de route. We leren dat er 3 types zijn: de Gran Mosque (zoals de naam het zegt, voor alle gelegenheden en moet veel volk kunnen ontvangen); de Quarter Mosk ( of de buurt moskee, eenvoudiger en kleiner) en de Friday Mosk, specifiek voor het vrijdaggebed wat uitsluitend voor mannen is. Een gedenksteen herinnert ons aan de 5 gebedstijden per dag. Alleen de uren voor middag en namiddag zijn niet seizoensgevoelig.
Op onze laatste dag bezoeken we ook nog de Minor of White Mosque, kwestie van ons lijstje met must see’s af te vinken -;)… Minor is deze moskee alleszins want blijkbaar zou deze, in 2014 gebouwd, nu alweer de grootste zijn van de stad. Glanzend wit en in een chique buurt en park gelegen. Onze gids deelt zijn zorg over de steeds toenemende islamisering. Volgens hem gaan er steeds meer mensen bidden in de moskeeën en hij vreest dat het vrije karakter van de religie vandaag wel eens zou moeten plaatsmaken voor een meer rigide en strikte beleving. We kunnen het alleszins in de praktijk ondervinden want voor de eerste keer worden we er door een jonge man op gewezen dat we niet zomaar op het plein mogen staan laat staan binnengaan en ons moeten houden aan het kleine gedeelte ( zeg maar kotje!) voor vrouwen… Komende van Samarkand waar we zelfs geen hoofddoek moesten omhangen als we een moskee binnen gingen, was dit wel een onthutsende beleving
Tashkent Chorsu Bazaar
Op onze weg naar dé Bazaar van de stad kunnen we even de werken van een spiksplinternieuw mega conference center van dichter bekijken in onversneden Arabische kunstvorm met dito blauwe koepels: het Center for Islamic Civilisation. Volgend jaar is in Tashkent opnieuw de conferentie van de Shanghai club en het land wil tegen dan kunnen uitpakken met dit indrukwekkend center.
De contrasten kunnen niet groter als we een beetje verder duidelijk de volksbuurt passeren met nog oude authentieke huizen met een houten skelet dat blijkbaar wel goed bestand is tegen aardbevingen. De laatste dateerde van 1966 en had een groot deel van de stad verwoest. Ook speciaal zijn de doorgaans gele buizen voor gas en elektriciteit die boven de grond hangen wat ook bescherming zou bieden bij aardbevingen.
En dan de Bazaar. Niet te vergelijken met alle andere Souks en Bazaars die ik ooit bezocht. Het aanbod mag dan al even overweldigend zijn, hier verloopt alles verbazingwekkend rustig en zonder lastig gevallen te worden door opdringerige verkopers. In het voedinggedeelte is ieder kraampje een lust voor het oog en ik proef gulzig van allerlei broodbereidingen zoals Samosas en andere gevulde deegwaren en ook het verse brood dat recht uit de ovens komt en tot een nationale lekkernij verheven is.
Het moderne Tashkent
We starten onze verkenning in het moderne gedeelte van de stad. Vlak tegenover ons hotel, het statige Lotte hotel, ligt het Alishai Navoi Opera and Ballet theatre. Navoi (Russische benaming voor Ali Shir Navai ) heeft menig plein, straat en zelfs een provincie naar hem vernoemd. Deze politicus, kunstenaar en schrijver, geboren in Afghanistan in 1441 wordt beschouwd als de vader van de Oezbeekse literatuur en taal. Onze laatste avond slagen we er in om even in het theater binnen te glippen mits het aankopen van een goedkoop ticket -:)…
Van het theater wandelen we verder. Statige lanen, mooie parken en majestueuze monumenten waarbij je makkelijk de Sovjets parades kan bijdenken. Alhoewel niet echt somber want de oorspronkelijke Oezbeekse stijl bleef gerespecteerd met veel houten ornamenten en zuilen. We zien Independence Place, zeg maar het Rode Plein van Oezbekistan waar het oorspronkelijke beeld van Lenin vervangen werd door een standbeeld van een moeder met kind met daarboven een wereldbol, symbool voor geluk en een onafhankelijke plaats in de wereld. Sinds de onafhankelijkheid in 1991 kregen religieuze gebouwen terug hun functie en werden de symbolen van de Russische afhankelijkheid systematisch vervangen. We passeren ook de Commemoration Square, een gedenkplaats met een kunstige houten galerij voor de 1,5 mio soldaten die vochten in WOII aan de zijde van de Russen en waarvan er 500 000 nooit terugkwamen.
Behoorlijk veel bewaking en helaas mochten verschillende zaken niet gefotografeerd worden. Na het seculiere Rusland lijkt het extremistische gevaar nooit ver weg en worden de orde en stabiliteit secuur gehandhaafd. Oezbekistan wenst vooral neutraliteit te behouden in een explosieve regio en houdt zich zeer afzijdig van de oorlog. Russen maken nog steeds 10% uit van de bevolking (er zijn zo’n 33 miljoen inwoners waarvan van een 3 miljoen in de hoofdstad) en er migreren nu wel steeds meer Russen.
Oekraïners zijn er niet gezien die op veel steun kunnen rekenen van Europa. Sociale Zekerheid is hier immers niet echt uitgebouwd en als je werkloos bent (ong 8%) moet je zelf maar zien te overleven… Later tijdens onze reis komt de Russische kwestie nog meer aan bod en leren we dat de oorlog ook de Oezbeekse maatschappij polariseert, zij het in mindere mate. Zie ons laatste hoofdstuk …
We startten de dag met een onverwacht zalig zonnetje maar eindigen toch met de aangekondigde regen langs het Amir Timur square, met één van de historische helden die we later op onze reis nog veel zouden tegenkomen. Hij nam de plaats in van Lenin, Stalin en zelfs Marx had hier tijdelijk een standbeeld. Het beeld wordt in de verte geflankeerd daar 2 torens waarvan één de Big Ben van Tashkent genoemd gezien het blijkbaar een Pruisisch uurwerk mechanism bevat dat als trofee werd meegebracht na één of andere verovering.
Te veel info vandaag om al een duidelijk beeld te krijgen van de boeiende geschiedenis van dit land. Wel noteerde ik nog dat het oorspronkelijk Perso-Arabisch schrift vanaf de Russische overheersing (gestart tijdens het regime van de Tsaren in de laat 19de eeuw) vervangen werd door de Cyrillische schrijfwijze en vanaf 1995 door het Latijns schrift als symbool van onafhankelijkheid. Het Oezbeeks behoort tot de familie van Turkse talen. Russisch is nog steeds de officiële 2de taal en wordt door alle Oezbeken gesproken.
Tashkent, in de metro
Een verrassende must do is een rit met de metro. Ruim, proper en vooral, weelderig gedecoreerd met voor iedere halte een ander thema. Piekuur en massa’s volk maar alles verloopt rustig wellicht ook doordat de gangen merkbaar breder zijn dan in doorsnee stations.
De metro is goedkoop en betrouwbaar. Een dagticket voor alle lijnen kost ong 1,5€ of 1400 sum. Veel jonge mensen want 60% van de bevolking is jonger dan 30 j en dat merk je hier.
Bij de weetjes rond vervoer hoort ook nog het feit dat 95% van alle auto’s hier witte Chevrolets zijn die hier plaatselijk geproduceerd worden. Wit om zoveel mogelijk de hitte te weren in de zomer. Een zwarte auto is daarom een luxe symbool want wellicht uitgerust met airco. Af en toe zie je nog een zeldzame oude Lada. De carrosserie verroest hier blijkbaar niet door het droge klimaat…
Daar merkten we tijdens de avond niet veel van want de regen gutste uit de lucht. We stoppen bij de eerste brasserie voor het avondeten en laten een bezoek aan de Broadway boulevard voor onze volgende stop.
Khiva, 2500 years of history
Na een korte vlucht en een auto rit van 40 minuutjes komen we aan in Ichon Qala, de historische ommuurde binnenstad van Khiva. Unesco wereld erfgoed met een overdaad aan moskeeën, madrassas, minaretten en paleizen… getuigenissen van een eeuwenoude cultuur als belangrijke stad op de zijderoute.
We gaan voor een wandeling in “go with the flow modus” want morgen zal een gids ons loodsen doorheen al dit moois… Onze ogen schieten te kort en in een mum van tijd heb ik meer foto’s dan een album aan kan. Khiva is één van de top bestemmingen in Oezbekistan en mijn gids verhaalt over opdringerige massa’s en Disney toestanden… In de plaats daarvan ervaren wij een zalige rust… Einde hoogseizoen en ook reeds laat in de namiddag.
Op een prachtig terras genieten we van een magische zonsondergang met een weliswaar minder overtuigende lokale rode wijn. Gelukkig is de witte wijn lekkerder en we zijn al goed in stemming als we ons restaurant bereiken om vast te stellen dat we voorlopig de enige gasten zijn in deze overgerestaureerde madrassa…
Wat later vervoegt een groep Fransen ons die hun laatste avond vieren en vol lof over Oezbekistan vertellen. Naast de Spanjaarden vormen de Fransen blijkbaar de grootse groep toeristen…
Voldaan sluiten we deze avond af vol verwachting om morgen deze stad verder te ontdekken…
Khiva, let the spring be in your heart
Onze gids Timur blijkt geboren en getogen in Khiva en vertelt vol passie over het glorierijke verleden. Volgens de legende werd de stad gesticht door Shem, de zoon van Noah maar geschiedkundig dateren de eerste sporen van de 4de eeuw BC. Het Khoresmiaanse rijk werd gekenmerkt door een hoogstaande cultuur en de invloed van het Zoroastrianisme bleef ook merkbaar in de islamitische kunst die vanaf 709 AC haar intrede deed in de regio. Het symbool voor de familie in Turquoise keramiek dat je op alle gebouwen terug vond, de ronde vormen van de gebouwen want achter hoeken schuilde gevaar, de ovale voorgevel van de madrassas … allemaal verwijzingen naar de Zoroastriaanse bouwstijl… In de oudste moskee bevatten de zuilen verwijzingen naar verschillende religies, een illustratie van de openheid in de toenmalige islam …
In de 9de en 10de eeuw werd Khiva een belangrijke handelsplaats, inclusief een plek voor wetenschappers en kunstenaars. Tot voor kort had Musa al Kwarizmi , de uitvinder van algebra in de 9de eeuw een standbeeld aan éen van de ingangspoorten van de stad.
De Mamoun Academy (1000 – 1017) bracht talrijke wetenschappers en grondleggers van vele hedendaagse disciplines (astronomie, meetkunde… ) teweeg.
Het Sufisme zorgde dan weer voor een verfijnde levenshouding die nog steeds terug te vinden is in het symbool van Khiva, de appelbloesem. “Let it be spring in your heart, coming from wisdom” wijsheid geïllustreerd in heel wat kunstig uitgehouwen houten pilaren …
Begraafplaatsen voor vooraanstaande suffi zijn heuse mausolea. Zo ook het mausoleum van Pahlavan Mahmud, een worstelaar en dichter van eind 13de eeuw die uitgroeide tot een heilige. Het gebouw is volledig met keramieken en nog originele tegels versierd. Blijkbaar mag je een wens doen als je zijn graf bezoekt en bruidsparen komen langs om hun geluk te laten bezegelen.
Khiva in zijn geheel lokt heel wat pelgrims omwille van de spiritualiteit van de plek. Er bleken in totaal wel 100 moskeeën en 60 madrassas te hebben bestaan. De laatsten kregen reeds veelvuldig andere bestemmingen zoals hotels en restaurants.
De eerste plek die we vandaag bezochten was een madrassa, hoe kan het ook anders. Eentje die aan de basisregel van 99 kamers voldeed (naar de 99 namen voor Allah). Oorspronkelijk hadden de madrassas grote binnentuinen zodat de studenten in hun levensonderhoud konden voorzien. De grond werd uitzonderlijk niet belast… Studenten konden er wel ettelijke jaren verblijven. Blijkbaar was slagen voor examens in een madrassa één zaak, je diploma behalen was een andere want daarvoor moest je iets uitzonderlijks bedenken…
Ook aan paleizen geen gebrek. De Kahns bouwden kleine steden in de stad. We bezochten dat van Kunya Ark (gebouwd in de 17de eeuw door Arangan Khan), inclusief het deel van de 4 officiële vrouwen en concubines. Het leven in zo’n paleis verliep volgens strikte regels en protocol die onze gids haarfijn uitlegde. Te veel data en namen echter om te onthouden.
We zien wel al snel het verschil tussen de authentieke tegels en de gerestaureerde. 3 kleuren zijn de basis van alle keramiek: blauw voor vrede; turquoise voor hoop (op wat je nog niet kent) en wit als teken van zuiverheid van je ziel …
De zonsondergang vandaag was heel wat minder spectaculair dan gisteren maar we hadden wel een heerlijk zonnetje overdag. Tot ons groot plezier konden we zalig lunchen op een zonovergoten binnenplaats waar we ons aan de lage tafel neervlijden en onze eerste Plov verorberden. Dit nationale gerecht bestaat uit rijst, groenten, vlees en rozijnen en iedere regio heeft zo zijn eigen versie. Heel smaakvol door onder meer de komijn…
Voor ‘s avonds is het helaas te koud voor een terras maar ons netvlies is doordrongen met alle mooie uitzichten op deze unieke Unesco museum stad.
Ons glaasje wijn smaakt eens zo goed binnen deze keer en we nemen ons voor om op tijd te gaan slapen. Morgen lange auto rit naar Bukhara…
On the road to Bukhara
Rika is reporter van dienst vandaag. Ze heeft zich naast onze chauffeur genesteld om het leven langs de weg in beeld te brengen. 465 kms waar we een 7tal uur zullen over doen. Het grootste deel ervan loopt dwars door de woestijn. Een deel van de weg is in erbarmelijke staat maar er wordt hard gewerkt aan een vorm van autostrade.
Onderweg zien we ook uitgestrekte katoenvelden. Het zijn de laatste dagen van de oogst die ong 2 maanden duurt want iedere plant wordt gemiddeld 4x geplukt. De katoenteelt werd erg opgedreven onder de Sovjets en was erg betwist gezien zeer waterintensief en de inefficiëntie van de irrigatiekanalen maakte de zaak alleen maar erger. Deze monocultuur zorgde ervoor dat de belangrijkste rivier, de Syr Darya ongeveer droog kwam te liggen. De huidige president besliste dan ook om katoenteelt enkel nog toe te staan voor binnenlands eigen gebruik. Ipv worden er nu groenten en fruit geëxporteerd.
We stoppen ook eens bij een begraafplaats. Volgens een eeuwenoude traditie worden Moslims meteen begraven in de grond, gewikkeld in een wit doek van 6m. Bovenop wordt dan een grafsteen gemetst.
Een verplichte stop heet Panorama, die de grens met Turkmenistan aangeeft. Ver mag je niet gaan want gewapende soldaten houden een oog in het zeil. We vernemen later dat de relatie tussen de 2 landen niet altijd evident was en ook nog vandaag is het voor een Oezbeek lastiger en duurder om in Turkmenistan binnen te geraken dan voor een Europese toerist…
Onze chauffeur schiet regelmatig zijn zoon voorbij, die Russische toeristen naar Bukhara brengt. Een familie onderonsje blijkbaar … Wij rijden wel met een zwarte auto, teken van luxe -;). Veel kunnen we niet vertellen want hij spreekt met veel moeite enkele woordjes Engels.
Aangekomen blijkt ons hotel een authentiek 19de eeuws handels huis te zijn. Idd vol charme zij het vooral bij avond -;)… Gelukkig is de douche lekker warm.
We duiken nog even de stad in maar lopen meteen verloren en zoeken een half uur naar ons restaurant wat ons door mijn gids was aanbevolen wegens het mooie terras. Eenmaal gevonden bleek ervan terras geen sprake te zijn. Het eten was echter lekker en het uitzicht was inderdaad heel mooi op een oud badhuis maar bij avondlicht viel er niets van te zien 
.
We lieten het niet aan ons hart komen en ontkurkten achteraf (alweer -;) een flesje wijn op onze kamer…
Cheers op onze ontdekkingsreis die so far zeker de moeite was!
Bukhara is als een vrouw zonder maquillage.
Volgens onze gids moet je de natuurlijke (en soms rauwere) schoonheid van Bukhara leren appreciëren zoals een vrouw zonder maquillage.
En zij mag het zeggen als ons eerste (knappe) vrouwelijke gids …
Ze bevestigt volmondig dat vrouwen alle rechten hebben en geapprecieerd worden in de Oezbeekse maatschappij. Maar er zijn ook tradities die geëerd moeten worden. Zo moet de jongste zoon van een gezin levenslang bij de ouders blijven wonen om voor hen te zorgen. Onze gidse trouwde zo een jongste zoon wat betekent dat ze bij haar schoonouders woont en een schoonmoeder kan zo haar regels dicteren… Ze vertrouwde ons toe dat ze haar echtgenoot al aan het bewerken is om hun jongste zoon, nu nog maar 13 jaar de vrijheid te geven later…
We starten onze tocht in een pretpark! Gebouwd door de Sovjets en waarvoor een immens middeleeuws kerkhof moest wijken… Het mausoleum van Imam Bukhari kon gelukkig gered worden. Gebouwd in de 9de eeuw in baksteen die in verschillende vormen heel decoratief gelegd werden. Niet alleen de baksteen maar de hele architectuur ademt deskundigheid uit. Het is immers een vijfhoekige vorm met een ronde koepel… Het was deze man die talent spotte, ze naar de beste Madrassa toentertijd in Bagdad stuurde om ze dan nadien aan het werk te zetten in de regio…
Wat verder is nog een mausoleum dat werd omgebouwd tot een water museum gezien het belang van water in de geschiedenis. Ook in Khiva was het vinden van een waterbron de basis voor de oorsprong legende. Zo luidt de legende in Bukhara dat de profeet Job de weg toonde naar een nieuwe bron toen de rivier van bedding veranderde en voor serieuse droogte zorgde… In de stad en omgeving werden reservoirs aangelegd (sardobas’s) die echter ook een haard werden voor ziektes. Een van de eerste zaken die de Sovjets wijzigden was het afsluiten van die reservoirs en het installeren van een watertoren gezien de meerderheid van de bevolking aan malaria leed…
Één reservoir in het centrum overleefde en na grondige reiniging lijkt het meer op een vijver waarrond het zalig vertoeven is in het theehuis Lyabi Hauz, genoemd naar de plek.
Na ons bezoek aan de mausolea trekken we verder naar een super elegante moskee, de Bolo Hauz Mosk, met zijn 20 rijzige pilaren van 12 m hoog, in het voorportaal.
En dan komen we aan één van de postcard views met de zware muren van de Ark, het versterkte kasteel waarvan de eerste sporen dateren van de 5de eeuw AD. De geschiedenis door de eeuwen heen mag dan wel heel interessant zijn, feit is dat het grotendeels werd verwoest onder de Sovjets en nu slechts 20% toonbaar is aan het publiek. Volledig akkoord dus met mijn geschreven gids “a slightly overrated tourist spot”…
Wel nog interessant is dat de laatste emir hier leefde en vluchtte naar Afghanistan. In de 18de en 19de eeuw bestond het huidige Oezbekistan immers uit 3 Staten: Kokan Khanaat met de huidige hoofdstad; Khiva Khanaat en Bukhara Emirate, veruit het grootste en rijkste van de 3. Het Bukhara emiraat omvatte niet alleen Samarkand maar ook een deel van Tadjikistan, Turkmenistan en Kazachstan. De 3 Staten hadden blijkbaar protectoraat aangevraagd bij de Russische tsaren tot dit leidde na de Revolutie van 1920 tot een volledige overheersing en vorming van de Sovjet Union. We leerden ook nog dat de naam Khan alleen gedragen mocht worden door rechtstreekse afstammelingen van Gengis Khan; anders was je emir maar dit betekende niet dat je minder machtig was…
Onze wandeling gaat crescendo want ineens duikt het Poi Kalyon Square op, met de hoogste minaret van de stad (47 m hoog) naast de grootste Moskee van de stad en uiteraard er tegenover een schitterende madrassa met ernaast de eigen Moskee voor studenten… Indrukwekkend. We gaan nergens binnen en voor foto’s is het niet het juiste moment want de zon schijnt stevig en zorgt voor tegenlicht. Morgen terugkomen dus. Alhoewel, ‘s avonds belanden we toch al op een prachtig terras er tegenover en krijgen we de verlichte minaret in volle glorie met dito maansikkel …
Verder wandelen we van bazar naar bazar maar het derde handels complex is vernietigd. Mooie koepelvormige constructies en dan hebben we het nog niet over de verschillende karavanserais, de oorspronkelijke hotels van de handelaars op de zijderoute, want ook deze zijn omgebouwd tot artisanale shops.
We bezoeken respectievelijk een tapijten zaak, jawel, een borduur zaak, een edelsmid gespecialiseerd in messen… Krijgen uitleg over de verschillende bewerkingen maar laten ons tot geenenkele aankoop verleiden… Jongeren kunnen gratis master classes volgen om de originele ambachtstielen in ere te houden.
We steken ook heel wat op over het dagelijkse leven: gemiddeld inkomen pp is 200 $ per maand, vandaar ook dat in de meeste gezinnen man én vrouw gaan werken; er wordt doorsnee getrouwd voor een vrouw op 22j en een man vanaf 25j (een trouw kleed wordt gehuurd ), een koppel krijgt gemiddeld 3 kinderen en een schoolweek bestaat uit 6 dagen want ook op zaterdag is er les…
Bukhara binnenste buiten
De volgende 2 dagen verkennen we verder Bukhara op eigen houtje. Volgens mijn gids is de stad ontegensprekelijk de parel of beter saffier (gegeven het alomtegenwoordige blauw) van Oezbekistan.
Hoe meer we rondlopen, hoe meer we inderdaad vallen voor de charmes van deze stad want van waar je ook kijkt ontdek je wel een koepel van een Moskee of de boog van de voorgevel van een Madrassa. Het hoogtepunt is ontegensprekelijk de Poy Kalyon Square. Helaas is de Moskee gesloten voor restauratie. We zullen dus het ingenieus koepelsysteem niet kunnen aanschouwen. Gebouwd in de 16de eeuw met plaats voor 10000 personen. De 288 koepels zorgden op een vernuftige manier voor koeling maar vooral ook voor de acoustiek.
Ook de oudste Moskee was helaas gesloten voor restauratie; de Magoki-Attari Mosque gebouwd in de 9de eeuw.
Blijkbaar was in deze Mosque gedurende een bepaalde periode ook een deel gereserveerd voor de joden. De grootste Joodse gemeenschap in Central Asia settle zich in de Middeleeuwen in Bukhara en telde rond de 20000 Joden. Tijdens de Sovjet periode migreerden de meesten naar Israël en de VS. Vandaag zijn er nog slechts een 200tal in Bukhara. We bezochten het Joods kerkhof met wel meer dan 10000 graven en vervolgens ook de synagoge. We werden vriendelijk verwelkomd maar helaas sprak de man geen woord Engels.
De laatste Moskee op ons programma ligt verscholen in een volkswijk. De moeite gezien de 16de eeuwse keramiek en plaaster werk. Niets gerestaureerd tot op heden en de plaatselijke Imam neemt gretig een fooi aan als collecte voor lang verwachte werken.
Nochthans maakt de huidige president Shavkat Mirziyoyev, duidelijk werk van het toerisme en de verdere ontsluiting van het land want we zien heel wat restauratie activiteiten en ook nieuwbouw…
Een madrassa bezoeken staat gelijk aan verplicht shoppen gezien de meeste ondertussen dienen voor artisanale shops. De éne al groter dan de andere, of met mooiere tegels… of met een origineler verhaal. Ze werden quasi allen gebouwd in 15de en 16de eeuw. Slechts één madrassa is nog actief en dit was blijkbaar zeer uitzonderlijk ook zo tijdens de URSS. Als echte kenners keuren we de handelswaren van sjaals, stoffen en tafel linnen en onderscheiden we katoen van zijde maar we blijven zeer modest in onze aankopen. Ervaring leert dat éenmaal thuis heel wat van die dingen nu éénmaal in de kast blijven liggen …
We leren ook een nieuw woord: de khanangha, of (tijdelijke) verblijfplaats van de Sufi’s. Ze konden er bekomen van hun zwerf bestaan en mediteren… Qua architectuur lijkt voor mij zo’n plek toch ook op een Madrassa…
We bezoeken ook de belangrijkste monumenten buiten de stad. Het zomerpaleis van de laatste tsaar. Werd omschreven als zeer kitscherig maar vond het veeleer rijkelijk. De laatste emir bezat blijkbaar letterlijk bergen goud. Ook staat er nog cash van hem op een Zwitserse bankrekening doch niemand lijkt eraan te kunnen…
De 2 andere stops zijn het mausoleum van Naqshbandi en een necropolis. Naqsbandi was de belangrijkste Sufi in Centraal Asia in de 14de eeuw en naar hem werd ook de Sufi orde genoemd. Het sufisme, de mystical tak van de Islam maakte zijn opgang vanaf de 12de eeuw en de begraafplaatsen van bekende Sufi’s groeiden uit tot echte bedevaardsoorden. Zo ook met die van Naqsbandi. Het is een prachtig complex met 2 moskeeën, een madrassa, museum en een mooi park.
Onze laatste stop, de Chor Bakr Necroplois, vervolledigt het plaatje van de pelgrimsoorden. Een rechtstreekse afstammeling van een profeet werd hier begraven in 970 en vervolgens groeide het verder uit tot een groot complex.
Rondom Bukhara zijn er 7 graven van Saints en als je die allemaal doet wordt dit beschouwd als een mini-Hasjj. Wij deden er dus “maar” 2 van en zullen dus nog eens moeten terugkomen als we de volledige “islamitische blessing” willen krijgen -;)…
We zorgden tijdens ons verblijf gelukkig ook voor de nodige verwen momenten. Zo’n zalig weer vraagt om regelmatig een stop op een mooi terras waar we vaak alleen zaten…
Ook waren we, met wat tegenzin gezwicht voor de plaatselijke folklore show maar die bleek veel verfijnder dan verwacht. Een band met oude muziekinstrumenten, elegante dansen en een echte modeshow met, toegegeven, mooie lokale klederdracht zorgden voor een leuk intermezzo.
Ook brachten we een bezoek aan een 16de eeuwse hammam. We werden stevig aangepakt door lokale dames maar kwamen relaxed en glimmend buiten .
Ik had me al eens gewaagd aan een massage in ons leuk hotelletje Komil. Op het eerste zicht wat een plek van vergane glorie maar het feit dat de keramiek en plaasterwerk niet piccolo bello gerestaureerd waren gaf toch heel wat charme. We hebben telkens genoten van onze prachtige ontbijtruimte met super vriendelijke bediening.
De Oezbeken zijn zeer gastvrij en willen alles doen om hun gasten in de watten te leggen. En dat laten we ons graag welgevallen …
Yurt kamp
Omstreeks 9u vertrekken we naar ons Yurtkamp in de Kyzylkum woestijn, een 4tal uren rijden van Bukhara. We nemen onderweg een superlekker vers pomegranate sapje en zien de landschappen voorbij glijden.
Eenmaal in ons Yurtkamp stellen we vast dat we de enige toeristen zijn. En ook dat er eigenlijk geen echte Nomaden meer zijn in Oezbekistan … Ze hebben hun tent al een tijdje geruild voor een vaste woonplaats. We bedanken feestelijk voor een ritje op een kameel. Er zijn nog grenzen aan ons “toeristen schap” -;) en we kiezen voor een echte wandeling rond het mooie Aldarkulmeer vlak bij.
Ik haal mijn hartje op met 1,5u flink doorstappen langs het meer dat aanvoelt als een echte zee gezien geluid van golven en stevige wind. Ook hier geen levende ziel te bespeuren wat de pret alleen maar verhoogt.
We genieten van een eenvoudige maar lekkere maaltijd in ons kamp, opgesmukt door een lokale zanger die sfeervolle liedjes brengt in de Karalpak taal, die nog gesproken wordt in het noorden.
Het kampvuur valt letterlijk in het water want het is ondertussen helaas beginnen regenen. We trekken ons vroeg terug in onze Yurt die toch al met moderne geneugtes is uitgerust zoals elektriciteit en een elektrisch vuurtje. Het bed voelt echter keihard aan dus dat belooft voor de nacht …
Nothing compares to Samarkand
De ochtendstond had geen goud in de mond … Voor een goede nachtrust hoef je niet per se in een yurt te slapen en het regengekletter maar vooral het gewapper van het zeil dat over de yurt werd gespannen hielpen echt niet…
Zonder getreuzel vertrokken we om een uurtje later halt te houden in Nurata voor alweer een bedevaartplek deze keer omwille van heilig water, the Chasma Springs aan de voet van wat ooit een machtige burcht moest geweest zijn van Alexander de Grote… Ook al werden we verwend door een zonnetje kon de plek ons toch niet echt bekoren…. Een mens zou voor minder kritisch worden na al het moois dat we reeds zagen…
Meteen door naar Samarkand dus. We rijden verder door de Navoi provincie, 1 van de 13 provincies van Oezbekistan en meteen ook de grootste maar minst bevolkte. In het heengaan hadden we al de industriële bedrijvigheid gezien rondom Navoi stad. De regio is rijk aan grondstoffen zoals gas en ertsen maar ook goud… Nu zien we langs beide kanten van de weg bergen opduiken, the Nurata Mountains waar ook trekkings georganiseerd worden. Een mooi landschap maar het weer wordt een echte spelbreker want het wordt mistiger en ook valt er regelmatig wat regen.
Die is nog niet opgehouden als we in Samarkand toekomen. Helaas dus, ons plan om een eerste verkenning te maken ruilen we dan maar in voor een bezoek aan de overdekte bazar. Die blijkt echter te grenzen aan een eerste spectaculair monument, de Bibi Khanym Mosk, gebouwd voor de echtgenote van de grote heerser van deze stad, Timur. Zelfs doorheen de wolken valt de pracht van het bouwwerk op en staan we versteld van de dimensie van de gebouwen.
Het is gestopt met regenen en we besluiten dan ook om door te wandelen naar het Registan, het centrale gebouwencomplex met de eerste madrassa gebouwd door de andere grote naam van Samarkand, Ulug Beg, de kleinzoon van Timur. Amir Timur-I-Leng zette Samarkand opnieuw op de kaart door er de hoofdstad van te maken van zijn machtig rijk dat 27 Staten omvatte waaronder ook Turkije, Iran en zelfs het noorden van India. Ulug Beg maakte van Samarkand op zijn beurt een centrum van de wetenschap en met name astronomie.
Eénmaal voor het Registan staan we gewoon perplex: zo majestueus en overdonderend. Immens grote en imposante volledig met tegels bekleedde gebouwen stralen ons toe… Wow!!! Echt verblindend! Dit belooft voor het geleide bezoek morgen. Ik lees nog dat Registan Perzisch is voor “sandy place”.
Tevreden trekken we naar ons hotel voor een rustige avond op onze mooie en rustige kamer. Een glaasje en wat chips zullen volstaan want we hadden een lekkere en late lunch en bovendien willen we er vroeg inkruipen. Morgen in volle form voor de pracht van Samarkand !
Samarkand, konings stad van Amir Timur
Samarkand is het ultieme voorbeeld van de constante cyclus van constructie en destructie die de verschillende steden aan de Zijderoute die we bezochten, kenmerken.
De stad kende immers een eerste hoogtepunt in de 6 de eeuw BC waardoor zelfs Alexander de Groote zou gezegd hebben dat Marakanda, de toenmalige naam, in realiteit alle naam en faam overtrof. Een 2de hoogtepunt kende de stad, zoals Khiva en Bukhara, in de 7de eeuw AD toen de Zijderoute terug volop floreerde. De bloeddorstige veroveringen van Gengis Khan dompelden ook Samarkand in de 13de eeuw AD in de duisternis maar toen de machtige heerser Timur besliste om er zijn hoofdstad van te maken in 1370 verrees de stad als een echte Fenix zonder weerga. Timur liet allerlei kostbaarheden aanrukken vanuit zijn veroveringen en olifanten werden ingezet om de monumentale gebouwen neer te zetten. Paleizen, moskeeën, caravan serae, mausolea en noem maar op… alles gedecoreerd met de fijnste keramiek, mozaïek en schilderwerken gezien hij ook de ambachtslui meebracht.
Helaas is er ontzettend veel vernield maar wat er ondertussen gerestaureerd werd tart de verbeelding. Ook blijkt dat de huidige restauratietechnieken minder verfijnd zijn dan weleer want het blijkt nu onmogelijk om even diepe inkervingen in de keramiek te doen of om de specifieke glazuur en baktechniek van de tegels te evenaarden… Zo zien gerestaureerde tegels er vaak minder glanzend en kleurrijk uit dan de authentieke. Het Turquoise schittert en blijkt met echte lapis lazuli gemaakt te zijn.
Onze perfecte dag start met een bezoek aan de Gur-I-Amir, het mausoleum waar Timur begraven ligt samen met 2 van zijn zoons en ook zijn opvolger, zijn kleinzoon Ulug Beg. Het gebouw ligt aan een statige laan, omgeven door een mooi park. Bij de restauratie werd de omgeving blijkbaar eerst zogenaamd “gecleaned” waarbij oude wijken letterlijk werden weggeveegd. Deze aanpak blijkt wel meer gevolgd door de Sovjets toen ze de restauratiewerken van belangrijke gebouwen startten…
De blauwe koepel schittert in de zon maar het tegenlicht laat niet toe om echt mooie foto’s te nemen. Dat nemen we er maar al te graag bij want na de regen van gisteren kussen we ons pollekes ! Ook komen we de volgende dag ‘s avonds nog eens terug voor wat avondkiekjes…
Binnenin word je letterlijk verblind door de pracht van de keramiek en vooral door het goud waarmee de koepel bedekt is. De restauratie moet dan ook stukken van mensen gekost hebben gezien al dat bladgoud opnieuw werd aangebracht… De tomben zelf zijn verrassend bescheiden. Het lichaam wordt immers in de grond begraven met bovenop een gedenksteen met inscripties. In de grafkamer worden normaliter geen voorwerpen mee begraven maar dat van Timur zou een uitzondering geweest zijn. Alles ging evenwel verloren …
We prijzen ons alvast heel gelukkig met onze gids. Farouk is heel onderlegd, spreekt super vlot Engels en bovendien laveert hij met zijn auto handig doorheen de stad. We merken toch het verschil tussen de universitair geschoolden (gids in Khiva en nu) en de 2 andere gidsen die hun stad wel kenden maar duidelijk minder (historisch) perspectief kunnen geven. En ik stel natuurlijk de ene vraag na de andere …
Enne, onze Farouk ziet er nog goed uit ook. Mooi meegenomen .
The Timoerid, gender equality ‘avant la lettre’
Tijdens de Timuridperiode mochten vrouwen blijkbaar ook studeren. Voor Ulug Beg was het een evidentie dat de wetenschap alle talenten nodig had dus ook die van de vrouw. Tekeningen laten inderdaad studerende vrouwen zien, ongesluierd…
Ook in de architectuur konden we zien dat vrouwen gerespecteerd werden. Timur had ook wel 4 officiële vrouwen en nog veel meer vrouwen in zijn harem, maar zijn eerste officiële vrouw van “hoge afkomst” werd duidelijk gerespecteerd. Zij bleef kinderloos maar blijkbaar werd de opvoeding van de 4 zonen en 5 dochters van de andere officiële vrouwen aan haar toebedeeld. Ook de grootste moskee werd aan haar opgedragen, de Bibi Khanym met weer buiten proportie afmetingen en amper in 5 jaar gebouwd (1399 tot 1404).
Het grote binnenplein zou volledig met witte marmer geplaveid geweest zijn. We zien nog een marmeren staander voor een kopie van de oudste versie van de Koran die we in Tashkent zagen. Binnenin moeten de restauratiewerken nog starten en ook hier waren 400 marmeren zuilen en overvloedige decoratie met zijden papier maché.
We eindigen deze dag met 50 shades of blue op de necropolis Sha-i Zinda. De ingang begint met een indrukwekkende laan van mausolea uitbundig versierd met keramiek in al haar verschijningsvormen. Weerom verbluffend. De naam verwijst naar de patroonheilige van Samarkand, Kusam ibn Abbas een neef van de profeet Mohammed die in 710AD de islam predikte. Ook hij heeft hier uiteraard zijn veeleer sober mausoleum.
De mooiste monumenten zijn echter alle aan vrouwen gewijd uit het gevolg van Amir Timur en gebouwd tussen 1380 en 1390. Blijkbaar begon men al “des levens” aan de bouw van zo’n mausoleum gezien het wel 10j in beslag kon nemen…
Geenenkel motief is dan ook hetzelfde en onmogelijk om alle schoonheid op foto weer te geven. Temeer omdat hier toch redelijk wat volk rondliep en ondertussen was de zon helaas ook achter de wolken verdwenen. Maar ook voor ons heel begrijpelijk dat velen deze necropolis als hoogtepunt klasseren van het culturele patrimonium in Samarkand.
Na al die cultuur is het tijd voor ontspanning en nog wel voor een wijnproeverij ! Oezbekistan produceert inderdaad wijn (en bier
) en er rust geen taboe op het drinken van alcohol. In de praktijk wordt het drinken vaak beperkt tot feestelijke gelegenheden maar naar het schijnt wordt er in de steden meer gedronken. Onze gids bevestigt dat hij ook wel een glaasje lust maar vandaag kan hij niet deelnemen gezien hij werkt en vooral rijdt en er een zero tolerance regel is. Ook blijkt dat de wijnproducent waar we naar toe gaan Russisch is, de Kovrenko winery, en hij dus zal moeten vertalen. Bij aankomst blijkt de groep dan ook nog eens uit Russische vrouwen te bestaan (met uitzondering van 2 mannen op een 20 tal) zodat ik deze gebeurtenis gerust in dit “vrouwenhoofdstuk” kan laten staan
.
We krijgen 10 redelijk gevulde glazen voorgeschoteld waarvan er uiteindelijk maar 4 wijn blijken te zijn en alle anderen liqueur gaande van een soort porto (16 gr alcohol ) naar cognac (40%) en een kruidenliqueur (40%). Dit werd bovendien in een sneltempo afgewerkt waardoor we wijselijk besloten om vervolgens maar netjes in ons hotel te blijven …
Op zich waren de liqueuren best lekker; inzake de wijnen kon de witte nog wel door de beugel maar het klassement van Parker zullen ze voorlopig nog niet halen -;)
Samarkand, Reich for the stars
Dan gaan we terug naar het Registan, deze keer in daglicht maar ook nu blijft het monumentale karakter overdonderen. We vernemen dat alleen het gebouw links van begin de 15de eeuw dateert en de madrassa is die door Ulug Beg gebouwd werd om er top wetenschappers uit alle delen van Azië aan te trekken. De voorgevel verwijst naar de sterren en planeten, gezien zijn passie voor astronomie. Binnenin vinden we heel wat info over het functioneren van een madrassa maar vooral ook over het leven en werk van Ulug Beg zo onder meer een catalogus van meer dan 1000 sterren die later door andere gerenommeerde astronomen zou overgenomen worden.
Pas in de 17de eeuw werden de 2 madrassa’s gebouwd die we vandaag zien en vorm geven aan het grote centrale plein middenin. Er vlak tegenover de Sher Dor Madrassa of de Tiger Madrassa, want zeer ongebruikelijk is de ark bovenaan versierd met herten en katachtige tijgers… Hierdoor is het één van de meest gefotografeerde façades.
Centraal op het plein staat nu de Tilla Kari Madrasa verwijzend naar de met goude bekleedde dome. Een “combi” van madrassa en Moskee beëindigd in 1670 en in al zijn pracht gerestaureerd en dus weerom verblindend…
Het levenswerk van Ulug Beg kwam tot stand in zijn observatorium, gebouwd op de hoogste heuvel van de stad rondom een gigantische halve boog (quadrant arc?) van 11m lang en een radius van 40,4m. Gedurende 20j plotten hij en zijn wetenschappelijk team op een meticuleuse manier de stand van de zon via binnenvallend licht en ook de beweging van de aarde en de planeten. Zijn berekening van de duurtijd van een jaar week amper 1min af van de huidige berekeningen en dit zonder in het bezit te zijn van enige telescoop of ander instrument. Hij wordt dan ook geklasseerd in de geschiedenis tussen andere grote namen zoals Copernicus.
Van heel het bouwwerk bestaat nog een maquette maar in 1908 werd bij toeval een deel van het quadrants blootgelegd in een nog zeer goede staat. Het geeft een idee van de manier waarop hij tewerk ging.
Het was duidelijk dat de man meer tijd besteedde aan de wetenschap dan aan zijn bestuurlijke rol. Dit leidde snel tot onenigheid in de Timurid clans en Ulug Beg werd dan ook vermoord.
De Uzbek khans in Bukhara hadden ondertussen het heft sterk in handen en namen ook de controle over van Samarkand. De weelde van de stad was toen al een doorn in het oog van de Khans waardoor veel van Timurs gebouwen toen al vernield werden. Ook later in de geschiedenis zou Samarkand zich makkelijk laten inpalmen door de Russische tsaren en vervolgens ook opgaan in de USSR. Toen werd de stad nog even de hoofdstad van Oezbekistan maar dit duurde maar even van 1925 tot 1930.
Shakhrisabz
Unesco klasseerde 4 plaatsen in Oezbekistan als werelderfgoed: Khiva, Bukhara, Samarkand en ook Sahkrisabsz, de geboorteplaats van Amir Timur, gelegen in de mooie Qashqa Darya provincie. De weg ernaar toe loopt over een prachtige bergpas, ware het niet dat het deze dag weer stortregende en de zichtbaarheid zeer beperkt was… Indien de uitstap gecombineerd kan worden met een trekking door de bergen is het wellicht een mooie programma maar voor ons bleek het geen “must do” …
De monumenten ter plekke kunnen immers niet tippen aan wat we reeds voordien gezien hadden. Het witte paleis van Timur zal zonder enige twijfel ooit ook weer bijzonder indrukwekkend geweest zijn maar vandaag staan er slecht 2 stukken overeind.
Er is ook een zeer sober mausoleum waarin 2 zonen van Timur begraven zijn. Het was blijkbaar ook zijn wens geweest om hier in Sahkrisabsz begraven te worden maar zijn nageslacht besliste er anders over …
Tot slot was er uiteraard ook weer een belangrijke moskee die we echter niet konden bezoeken want het was juist het vrijdaggebed. Op zich voor ons veel interessanter want de mannen stroomden letterlijk van alle hoeken van het plein toe al dan niet met een matje en staken deemoedig centen in het offerblok. De Imam stak blijkbaar een donderpreek af en bleef onafgebroken doorrazen.
We voelden ons ongemakkelijk en hadden al een doek over ons hoofd geslagen ook al was men in Samarkand bijzonder tolerant op dat vlak. Na zo discreet mogelijk wat fotootjes te hebben genomen dropen we toch maar stilletjes af.
Het was opgehouden met regenen en ineens stroomden de bruidsparen toe. Het blijkt hier weer een plek bij uitstek voor de fotografie sessies en ook zijn er heel wat feestzalen voor het familiegebeuren. De oorspronkelijke woonbuurt rond de monumenten waren immers weer gecleaned waardoor Shakhrisabsz nu op de rode lijst is komen te staan van Unesco met strikt verbod om er hotels neer te poten.
We laten ons gewillig mee fotograferen met een bruidspaar. Het blijft ons opvallen dat de bruid telkens zeer zwaar gemaquilleerd is met veel wit poeder wat haar gezicht uitdrukkingsloos maakt. Veel vreugde is er nooit te bespeuren bij de bruid; volgens de ene hoort het protocollair zo en volgens de andere is het ook de realiteit gezien het koppel elkaar vaak nog niet lang kent …
Onze chauffeur reed ons in een veel te snelle vaart terug naar Samarkand waar het ook nog steeds somber weer was. Stoppen onderweg had immers geen zin want zichtbaarheid was beperkt waardoor de mooie landschappen grotendeels verloren gingen…
Vervolgens een welgekomen rustpauze op ons kamer want nog leuke plannen voor het avondeten in’t verschiet. We hebben immers gereserveerd bij Antiga B
Bye bye Samarkand
We wuifden gisterenavond ons heerlijk verblijf in Samarkand uit met een lekker etentje bij de zussen van Antigua B&B. De B&B is zeer charmant met een zomerpand rond een echte binnentuin en een wintergedeelte met een pergola. Het etentje verloopt heel huiselijk en behoudens nog een echtpaar is er een familietafel waar 3 generaties mee dineren. We praten nog heel lang na met de zussen die zich ontpoppen tot echte militanten met een zeer uitgesproken mening inzake het Russisch conflict. Als één van de enigen plaatsten ze een Oekraïense vlag op hun website met de melding dat ze de oorlog sterk afkeuren en Russische gasten dit in hun reservatie moeten afwegen. Ze waren blijkbaar het voorwerp van een heuse social media storm en persoonlijk erg getroffen dat er zo weinig Oezbeken hen steunen. Volgens hen hebben er zich ondertussen al rond het miljoen Russen opnieuw geïnstalleerd in Oezbekistan om de oorlog te ontvluchten… Een complexe materie voor de bevolking. Ook het aantal Russische toeristen is uiteraard enorm toegenomen. Soms toch ook wat bevreemdend voor ons om ons als Europeanen omringd te voelen door Russen… Vandaag hebben we een vrij programma want we worden pas om 16u opgepikt om naar het station te gaan. Gezien het mooie weer – een blauwe hemel straalt ons toe van in de ochtend – laten we het Afrosiab Museum links liggen dat gebouwd werd naast de restanten van het gelijknamige fort. Toelichting en voorwerpen uit de pre-islamitische periode zijn hier terug te vinden met blijkbaar authentieke muurpanelen van de Sogdiaanse (Perzische) dynastie… We nemen daarentegen een kijkje in 2 niet gerestaureerde complexen (een mausoleum en een gigantische moskee) en effectief, hallucinant om die gebouwen te zien in hun verlabberde staat… Begrijpelijk dat velen spreken over heropbouw dan wel restauratie van het culturele patrimonium. Maar het is duidelijk dat Samarkand van plan is om de grootsheid van weleer terug te vinden. Zo werd er zeer recent, nav de top van de Shanghai Connection, the new Silk Road city geopend. Een blijkbaar megalomaan project 20 min buiten de stad met 5-sterren hotels, artisanale centra, concertzalen rondom een kanaal… Onze zussen van Antiga waren er in ieder geval niet over te spreken.. We wandelen terug naar het historisch centrum naar een klein mausoleum, het Oksaray mausoleum, dat letterlijk en figuurlijk in de schaduw van dat van Amir Timur ligt. Onze gids had niet overdreven bij het bezingen van de pracht van de keramiek. Schitterende en weer totaal andere motieven zoals deze lijkend op pauwenveren. We nemen wat kleine binnenwegen en blijven versteld hoe proper alles is, een constante tijdens onze reis. De enige rooftop die ik in mijn gids gevonden had (het Sultan Boutique Hotel) ligt vlak bij en we mogen ons voorwaar installeren ook al is er, zoals zo vaak geen levende ziel te bespeuren… Het uitzicht is schitterend met het monumentale Registan en de Bibi Khanym Mosque in de verte. We koesteren ons in het zonnetje en laten het ons allemaal welgevallen bij een weliswaar waterig koffietje maar dat was niet de essentie -;)… Voor lekkere koffie moet je niet in Oezbekistan zijn want het zijn theedrinkers en overal waar je komt krijg je dan ook thee aangeboden… Na ons in de zon gekoesterd te hebben wandelen we verder naar het Navroi Park en naar wat de Europese wijk genoemd wordt alhoewel ze vooral Russisch blijkt te zijn, getuige de Orthodoxe kerk. Wat verder is er ook nog een Poolse Christelijke kerk. De lanen zijn hier koninklijk en de restaurants aan het Park zien er chique uit… Bovendien wordt hier alles momenteel nog extra opgesmukt want morgen vindt de marathon plaats. Er worden nog meer bloemen aangeplant dan we al gewoon waren te zien en zelfs het standbeeld van Timur wordt gepoetst! We vinden toch een gezellig restaurantje en gaan uiteraard weer voor de klassiekers. Overal tref je eigenlijk dezelfde kaart aan met een ruime keuze aan slaatjes, die we zeker in het begin niet aandurfden maar onze darmen zijn hier gelukkig niet van streek geraakt
…. Daarnaast veel eetsoepen, meestal met vlees. En de klassiekers: met vlees of pompoen gevulde samosa’s of samsas (een variatie met andere deegwaar); de lagman (noedels met een sausje); de manti, lekkere dumplings met vlees of groenten en alle mogelijke gegrilde vleessoorten, shasliks of kebabs die we echter aan ons voorbij lieten gaan alsook de vlees stoofpotjes. En natuurlijk zoals reeds omschreven de beroemde Plov
… Ook overal rond brood , non, gebakken in tandoori’s die buiten staan en mooi versierd waarvoor kunstige borstels bestaan… Dan is het stilaan tijd om terug naar ons hotel te gaan waar ons alweer een chauffeur opwacht om ons naar het station te brengen. Vervuld van al het moois laten we Samarkand achter ons. Een grote stad die toch nog steeds letterlijk grandeur uitstraalt. Niet te vergelijken met de kleine museumstad Khiva noch met het gezellige Bukhara maar toch mijn hart wist te veroveren en de verbeelding aanspreekt van hoe het ooit moet geweest zijn …. We zijn op een kwartiertje in het station voor onze snelheidstrein, de Afrosiab, die ons in 2u terug naar de hoofdstad Toshkent brengt voor onze allerlaatste etappe
… Ook in Bukhara rijdt deze trein en blijkbaar wordt er gewerkt aan een snelle verbinding met Khiva. We gaan spontaan het gebouw van eerste klasse binnen dat lijkt op een woonkamer en worden vriendelijk doorverwezen naar de gewone ruimte
… Niet moeilijk om je te vergissen want het blijft een uitdaging als je niets kan lezen noch verstaan … De trein is stipt en comfortabel en ik schrijf de ganse tijd aan ons reisverhaal. Op het perron in Tashkent staat Suren ons weer trouw op te wachten. Deze chauffeur kennen we al en hij bleef ook ons aanspreekpunt gedurende onze ganse reis voor eventuele vragen… Alles verliep echter ronduit vlekkeloos! Gidsen, chauffeurs… altijd perfect geregeld en iedereen steeds op tijd. De enige kleine kanttekening die we kunnen maken is dat 2 chauffeurs geen Engels spraken wat communicatie niet echt bevordert.
Tashkent, de bergen
Voor onze laatste dag willen we een frisse neus halen en trekken we de natuur in naar het Ugam-Chatkal National Park op een 80tal km van Tashkent. Het is de plek bij uitstek voor de Oezbeken uit de hoofdstad om af te koelen in de zomer of een wandeling in de winter. Er zijn zelfs enkele skipistes. Sommigen bezitten een Dasha of anderen huren er eentje voor een vakantie. Ook worden er stevig grote resorts bijgebouwd.
Vooraleer het gebergte te bereiken passeren we het Lake Charvak met vlakbij ook rotsen met pre-historische tekeningen…
De natuur is er prachtig en behoudens uitrusten zijn er ook talrijke sport mogelijkheden. Zwemmen en surfen in het meer, rafting op de Chatkal rivier en uiteraard ook talrijke trekkings. De hoogste toppen reiken tot boven de 4000 meter.
Wij houden het bij een bescheiden wandeling van 2,5u en genieten van de mooie vergezichten.
Onze gids Suren vertelt ons dat dit gebied oorspronkelijk tot Kazachstan behoorde en pas tijdens de URSS periode werd toegekend aan Oezbekistan. Eerst was het voorbehouden aan militairen en met name ook voor sanatoriums en vervolgens werd het toegankelijk gemaakt voor het brede publiek om te kunnen ontsnappen aan de hitte van de stad.
Ook onze gids komt er regelmatig met zijn gezin wat we volkomen begrijpen. Het gebied is vlot te bereiken en brengt je meteen in een totaal andere omgeving.
Super om dit ook nog meegepikt te hebben alhoewel ik uiteraard een echte trekking van enkele dagen het neusje van de zalm gevonden zou hebben -;)…
Tevreden keren we naar het hotel terug en kunnen alleen maar met veel enthousiasme terugblikken op deze meer dan geslaagde vakantie en dit op alle fronten. De Terra Incognita van Oezbekistan heeft mooie geheimen prijs gegeven en verdient om ontdekt te worden!
We sluiten onze vakantie met stijl af in een super leuk restaurant, gelegen op de zogenaamde Broadway boulevard. Een voetgangerszone met animatie en eetstandjes, verlicht zoals met Kerst bij ons. Wij gaan echter naar Navvat, een origineel een gezellig restaurant met een life band met prachtige traditionele muziek. De afrekening loopt wat lastig gezien we met dollars wilden betalen en dit blijkbaar niet ging. Verrassend om dit nu in de hoofdstad tegen te komen gezien het overal elders kon en het feit dat niemand een woordje Engels sprak maakte er de zaak niet makkelijker op. We wilden het echter niet aan ons hart laten komen en stemden uiteindelijk in met een woeker koers… Het was en is een schitterende vakantie in een schitterend land ️!
Oezbekistan, het leven zoals het is
Tijdens onze reis probeerden we ook om zoveel mogelijk te weten te komen hoe het leven er vandaag aan toe gaat. Rika nam ettelijke foto’s van het straatbeeld en de mensen. Die reportage volgt dus nog .
Het is duidelijk dat Oezbekistan de weg naar economische ontwikkeling heeft ingezet en ook een leidende rol wil opnemen in Centraal Azië. Naar basics toe voor de bevolking zijn er nog wel serieuse gaten in hun systeem. Zo vertelde Suren dat de gezondheidszorg gratis is maar ronduit slecht en ook het duurdere privé systeem beschikt niet over een goed medisch korps. De betere klasse zal systematisch naar het buitenland gaan voor verzorging. Ook Suren was uiteindelijk voor een hartprobleem van zijn vader naar Rusland gegaan…
En dan is er ook het onderwijs. Blijkbaar is het nog heel gangbaar om diploma’s te kopen…
Allemaal redenen voor Suren om van zodra mogelijk te emigreren. Voor de oorlog was Rusland een optie maar nu lonken de States alhoewel hij ook vindt dat de States een serieuse verantwoordelijkheid dragen in het conflict. Maar zijn zus en ook een vriend wonen er en hebben het er blijkbaar naar hun zin. Eerst moet je echter via een loterij systeem aan je groene kaart geraken en dat was hem nog niet gelukt…
Back home
Om 17u raken de wielen van onze Turkish Airlines vlucht de tarmac, 15 min voor op schema. Onvoorstelbaar! Alles maar dan ook alles perfect verlopen! Vluchten , trein, gidsen, privé chauffeurs ….Iedereen en alles steeds vlekkeloos op tijd ! Een grote pluim voor Leila en de lokale organisatie en respect voor iedereen, de gastvrije Oezbeken voorop, die zorgden voor deze onvergetelijke vakantie
. Een 5 sterren trip!